Οκτώ μήνες κρίσης στην κτηνοτροφία της Λέσβου: Από τον αφθώδη πυρετό στις μαύρες σημαίες της 8ης Νοεμβρίου

Περίπου 85.000 ζώα έχουν θανατωθεί, πάνω από 15 εκατ. ευρώ έχουν ανακοινωθεί ως συνολική στήριξη, αλλά χιλιάδες κτηνοτρόφοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οικονομικό αδιέξοδο. Το χρονικό μιας κρίσης που ξεκίνησε τον Μάρτιο και κορυφώθηκε με τη διαμαρτυρία στην παρέλαση της απελευθέρωσης της Μυτιλήνης.

Οκτώ μήνες μετά την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, η κτηνοτροφία του νησιού εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Η 8η Νοεμβρίου 2026 δεν ήταν απλώς μια ημέρα διαμαρτυρίας. Ήταν η έκφραση της συσσωρευμένης αγανάκτησης ενός ολόκληρου παραγωγικού κόσμου που βλέπει το ζωικό κεφάλαιο να μειώνεται, τα εισοδήματα να χάνονται και την καθημερινή λειτουργία των εκμεταλλεύσεων να γίνεται όλο και δυσκολότερη.

Η αρχή έγινε στις 15 Μαρτίου 2026, όταν επιβεβαιώθηκε το πρώτο κρούσμα αφθώδους πυρετού στο νησί. Ακολούθησαν περιορισμοί στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων, υγειονομικά μέτρα, θανατώσεις ολόκληρων εκτροφών όπου εντοπίστηκε η νόσος και σοβαρές επιπτώσεις στην παραγωγή και την εμπορία.

Περίπου 85.000 ζώα εκτός παραγωγής

Το μέγεθος της καταστροφής αποτυπώνεται στους αριθμούς. Σύμφωνα με στοιχεία που είχαν παρουσιαστεί από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης τον Σεπτέμβριο, είχαν θανατωθεί περίπου 85.000 ζώα, αριθμός που αντιστοιχούσε περίπου στο ένα πέμπτο του ζωικού κεφαλαίου του νησιού.

Σε προηγούμενη αναλυτική καταγραφή, έως τις 21 Αυγούστου, είχαν καταγραφεί 81.060 θανατώσεις: 80.151 αιγοπρόβατα, 828 βοοειδή και 81 χοίροι.

Παράλληλα, είχαν καταγραφεί 184 εστίες της νόσου σε 291 θετικές εκτροφές, σύμφωνα με τα στοιχεία επιδημιολογικής επιτήρησης που είχαν ανακοινωθεί τον Αύγουστο.

Οι θανατώσεις δεν αποτέλεσαν τη μοναδική απώλεια. Ακόμη και κτηνοτρόφοι των οποίων τα κοπάδια δεν προσβλήθηκαν άμεσα βρέθηκαν αντιμέτωποι με περιορισμούς, αδυναμία διάθεσης προϊόντων, αυξημένα έξοδα διατροφής των ζώων και απώλεια εισοδήματος.

Πάνω από 15 εκατ. ευρώ στήριξη, αλλά όχι για όλους

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει συνολική οικονομική στήριξη ύψους περίπου 15,19 εκατ. ευρώ για τις συνέπειες του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.

Από τα 7.464.016 ευρώ που είχαν ήδη καταβληθεί, σύμφωνα με την αναλυτική παρουσίαση του Υπουργείου:

• 3.566.450 ευρώ αφορούσαν αποζημιώσεις για θανατωθέντα ζώα.

• 1.341.767 ευρώ αφορούσαν απώλεια εισοδήματος κτηνοτρόφων.

• 2.555.799 ευρώ αφορούσαν ενισχύσεις προς τυροκομικές επιχειρήσεις.

Επιπλέον, είχαν εγκριθεί 7.726.101 ευρώ για αποζημιώσεις 46.124 θανατωθέντων ζώων, με τη διαδικασία πληρωμής να βρίσκεται σε εξέλιξη στις αρχές Οκτωβρίου.

Σημαντική διευκρίνιση: τα 46.124 ζώα αφορούν τη συγκεκριμένη εγκεκριμένη διαδικασία αποζημίωσης και όχι το σύνολο των ζώων που θανατώθηκαν στο νησί.

Το γάλα και οι ζωοτροφές που παραμένουν ανοιχτά μέτωπα

Δύο από τα μεγαλύτερα προβλήματα των κτηνοτρόφων αφορούν το γάλα που δεν μπόρεσε να διατεθεί και το αυξημένο κόστος των ζωοτροφών.

Για το μη διατεθέν γάλα προβλέφθηκε ειδική αποζημίωση για ποσότητες της περιόδου από 15 Μαρτίου έως 5 Μαΐου 2026, με υπολογισμό βάσει των νόμιμων παραστατικών της προηγούμενης χρονιάς.

Για τις ζωοτροφές είχε ανακοινωθεί δέσμευση πίστωσης 53,77 εκατ. ευρώ για το σύνολο της χώρας. Το ποσό αυτό δεν αφορά αποκλειστικά τη Λέσβο.

Ωστόσο, στις 8 Νοεμβρίου, ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου δήλωσε ότι οι αποζημιώσεις για τις ζωοτροφές αναμένονταν εντός ωρών ή ημερών και ότι θα ακολουθούσαν οι αποζημιώσεις για το γάλα.

Η συγκεκριμένη δήλωση δείχνει ότι, οκτώ μήνες μετά την έναρξη της κρίσης, βασικές οικονομικές εκκρεμότητες εξακολουθούσαν να απασχολούν τους παραγωγούς.

Τα αρνιά που έμειναν στα κοπάδια και τα σφαγεία

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αναδείχθηκαν το τελευταίο διάστημα είναι η συσσώρευση αρνιών στα κοπάδια.

Ζώα που δεν διατέθηκαν στην αγορά το Πάσχα παρέμειναν στις εκμεταλλεύσεις, ενώ οι νέες γέννες αύξησαν ακόμη περισσότερο τις ανάγκες σε ζωοτροφές και το κόστος συντήρησης.

Οι κτηνοτρόφοι ζητούν να βρεθεί λύση για τη διάθεση των ζώων, καθώς η παραμονή τους στις μονάδες επιβαρύνει οικονομικά τις εκμεταλλεύσεις και δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα στη διαχείριση του ζωικού κεφαλαίου.

Στις 8 Νοεμβρίου, ο βουλευτής Λέσβου Χαράλαμπος Αθανασίου ανέφερε ότι εξετάζεται η δυνατότητα διάθεσης κρέατος σε δομές μεταναστών, μέσα από διαδικασίες μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων.

Το ζήτημα των σφαγείων και της επανεκκίνησης της διάθεσης των ζώων παραμένει, συνεπώς, ένα από τα βασικά αιτήματα του κτηνοτροφικού κόσμου.

Από την Καλλονή στην παρέλαση της 8ης Νοεμβρίου

Η αγανάκτηση κορυφώθηκε τις προηγούμενες ημέρες, όταν ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα και η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου συγκάλεσαν συνέλευση στο Δημοτικό Θέατρο Καλλονής.

Εκεί αποφασίστηκε κινητοποίηση την ημέρα της επετείου απελευθέρωσης της Μυτιλήνης, με συγκέντρωση έξω από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Το πρωί της 8ης Νοεμβρίου οι κτηνοτρόφοι βρέθηκαν στην προκυμαία, κρατώντας μαύρες σημαίες και ζητώντας λύσεις. Η παρέλαση καθυστέρησε περίπου δύο ώρες, ενώ η διαμαρτυρία μεταφέρθηκε και απέναντι από την εξέδρα των επισήμων.

Το μήνυμα ήταν σαφές: οι παραγωγοί δεν ζητούν άλλες εξαγγελίες, αλλά άμεσες λύσεις για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

Ο υφυπουργός Νίκος Παπαϊωάννου δήλωσε ότι οι πληρωμές για ζωοτροφές και γάλα βρίσκονται κοντά, ενώ ο Χαράλαμπος Αθανασίου αναγνώρισε δημόσια ότι οι κτηνοτρόφοι έχουν δίκιο, καθώς έχουν περάσει οκτώ μήνες από την έναρξη της κρίσης.

Οκτώ μήνες μετά, η κρίση δεν έχει τελειώσει

Στις 6 Νοεμβρίου, τα 13 εργαστηριακά αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο της επιδημιολογικής επιτήρησης ήταν όλα αρνητικά. Είναι μια θετική εξέλιξη, αλλά δεν σημαίνει ότι έχουν λυθεί τα οικονομικά και παραγωγικά προβλήματα του νησιού.

Η κτηνοτροφία της Λέσβου δεν χρειάζεται μόνο την αντιμετώπιση της ζωονόσου. Χρειάζεται σχέδιο ανασύστασης του ζωικού κεφαλαίου, σαφές χρονοδιάγραμμα για τις αποζημιώσεις, λύση για τα αρνιά που παραμένουν στις εκμεταλλεύσεις και ουσιαστική επανεκκίνηση της εμπορικής δραστηριότητας.

Γιατί πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται οικογένειες, επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, τυροκομεία και ολόκληρα χωριά που εξαρτώνται από την κτηνοτροφία.

Η 8η Νοεμβρίου έδειξε ότι η υπομονή του κτηνοτροφικού κόσμου έχει εξαντληθεί. Και το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι πόσα χρήματα έχουν ανακοινωθεί, αλλά πόσα έχουν φτάσει πράγματι στους ανθρώπους που τα χρειάζονται και πότε θα μπορέσουν ξανά να παράγουν και να ζουν από τη δουλειά τους.

Οκτώ μήνες μετά, η Λέσβος εξακολουθεί να περιμένει την επόμενη ημέρα της κτηνοτροφίας της.