Τρία εκατομμύρια ευρώ για την ασφάλεια των παραλιών στο Βόρειο Αιγαίο – Έξυπνοι πυλώνες, κάμερες και 18 αυτόνομα μέσα διάσωσης

Ένα νέο σύστημα πρόληψης και έγκαιρης αντιμετώπισης περιστατικών στις παραλίες σχεδιάζει η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Η προκήρυξη προβλέπει τρεις έξυπνους πυλώνες παράκτιας ασφάλειας, 18 αυτόνομα επιφανειακά μέσα διάσωσης, ψηφιακή πλατφόρμα με τεχνητή νοημοσύνη και κεντρικό σύστημα παρακολούθησης. Στο επίκεντρο και η Λέσβος, για την οποία η διακήρυξη αναγνωρίζει ως ιδιαίτερο κίνδυνο τα απότομα βάθη των θαλάσσιων περιοχών της.

Ένα φιλόδοξο σχέδιο για την αναβάθμιση της ασφάλειας στις παραλίες των νησιών του Βορείου Αιγαίου δρομολογεί η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, προκηρύσσοντας διεθνή ανοικτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό συνολικού προϋπολογισμού 3.000.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.

Πρόκειται για το έργο «Περιφερειακό Κέντρο Πρόληψης και Έγκαιρης Παρέμβασης για Ασφαλή Τουρισμό», γνωστό ως Safe Tourism, το οποίο εντάσσεται στην ευρύτερη πράξη οικονομικής διαφοροποίησης της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και χρηματοδοτείται μέσω του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης.

Το σχέδιο δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση ορισμένων μηχανημάτων στις παραλίες. Προβλέπει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος που θα συνδυάζει τεχνολογίες επιτήρησης, περιβαλλοντικούς αισθητήρες, αυτόνομα μέσα διάσωσης, ψηφιακές εφαρμογές και κεντρικό επιχειρησιακό συντονισμό.

Η διάρκεια υλοποίησης της σύμβασης ορίζεται σε 22 μήνες.

Η Λέσβος στο επίκεντρο λόγω των απότομων θαλάσσιων βαθών

Ιδιαίτερη αναφορά στη Λέσβο γίνεται μέσα στην ίδια την τεχνική περιγραφή του έργου.

Σύμφωνα με τη διακήρυξη, ο σχεδιασμός του συστήματος λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους που προκύπτουν από το έντονο υποθαλάσσιο ανάγλυφο και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Ειδικότερα, ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρονται τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα στην Ικαρία και τα απότομα βάθη στη Λέσβο.

Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς η μορφολογία των ακτών και οι ιδιαίτερες θαλάσσιες συνθήκες μπορούν να δημιουργήσουν αυξημένες απαιτήσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση περιστατικών στις παραλίες.

Το έργο προβλέπει πιλοτική εφαρμογή σε επιλεγμένες παράκτιες περιοχές της Περιφέρειας. Τα σημεία παρέμβασης θα επιλεγούν με βάση την τουριστική επισκεψιμότητα, την επικινδυνότητα, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και τις υφιστάμενες υποδομές.

Σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι η διακήρυξη δεν κατονομάζει ακόμη ποιες συγκεκριμένες παραλίες της Λέσβου θα επιλεγούν.

Η τελική επιλογή θα γίνει από την Περιφέρεια σε συνεργασία με τον ανάδοχο, κατά τη φάση εκπόνησης της μελέτης εφαρμογής.

Τρεις έξυπνοι πυλώνες με κάμερες και αισθητήρες

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του σχεδιασμού είναι η προμήθεια και εγκατάσταση τριών έξυπνων πολυλειτουργικών πυλώνων παράκτιας ασφάλειας.

Οι πυλώνες θα αποτελούν ενεργειακά αυτόνομες εγκαταστάσεις και θα διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό παρακολούθησης και επικοινωνίας.

Σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές, θα περιλαμβάνουν:

• Κάμερες υψηλής ανάλυσης για οπτική επιτήρηση.

• Μετεωρολογικούς σταθμούς.

• Αισθητήρες παρακολούθησης περιβαλλοντικών συνθηκών.

• Συστήματα επικοινωνίας και ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης.

• Αυτόνομο ενεργειακό σύστημα.

• Ψηφιακή σύνδεση με το κεντρικό σύστημα διαχείρισης.

Οι αισθητήρες θα μπορούν να καταγράφουν δεδομένα όπως η ταχύτητα και η διεύθυνση του ανέμου, οι ισχυρές ριπές, το ύψος των κυμάτων, η θερμοκρασία του αέρα και της θάλασσας, η υγρασία και η υπεριώδης ακτινοβολία.

Σε επιλεγμένες θέσεις προβλέπεται επίσης η δυνατότητα εγκατάστασης πρόσθετων αισθητήρων για την παρακολούθηση της ποιότητας και της στάθμης του νερού.

Με αυτόν τον τρόπο, το σύστημα θα μπορεί να συγκεντρώνει πραγματικά δεδομένα από τις παραλίες και να ενημερώνει τους αρμόδιους για πιθανές επικίνδυνες συνθήκες.

18 αυτόνομα μέσα διάσωσης στη θάλασσα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για την προμήθεια 18 αυτόνομων επιφανειακών μέσων διάσωσης, γνωστών ως USV (Unmanned Surface Vehicles).

Πρόκειται για μη επανδρωμένα μέσα που κινούνται στην επιφάνεια της θάλασσας και μπορούν να αξιοποιηθούν σε περιστατικά έκτακτης ανάγκης.

Στόχος είναι να ενισχυθούν οι δυνατότητες άμεσης υποστήριξης ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο μέσα στο νερό, μειώνοντας τον χρόνο μέχρι την άφιξη της βοήθειας.

Τα μέσα αυτά θα ενταχθούν στο συνολικό σύστημα επιχειρησιακής διαχείρισης και θα αποτελούν συμπληρωματικό εργαλείο για τους διασώστες και τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Στο ίδιο πακέτο εξοπλισμού περιλαμβάνονται φορητά μέσα, wearables και ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός.

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι ο τελικός αριθμός των μέσων που θα διατεθούν σε κάθε νησί δεν προσδιορίζεται στην προκήρυξη.

Ψηφιακό κέντρο με τεχνητή νοημοσύνη

Το τρίτο μεγάλο σκέλος του έργου αφορά τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας και κεντρικού συστήματος διαχείρισης περιστατικών.

Η πλατφόρμα θα συγκεντρώνει πληροφορίες από τους έξυπνους πυλώνες, τους αισθητήρες και τον εξοπλισμό διάσωσης.

Στόχος είναι να υπάρχει ενιαία επιχειρησιακή εικόνα για τις συνθήκες που επικρατούν στις επιλεγμένες παραλίες και για τα περιστατικά που ενδέχεται να απαιτούν άμεση παρέμβαση.

Στις προβλεπόμενες λειτουργίες περιλαμβάνονται:

• Κεντρική διαχείριση και καταγραφή συμβάντων.

• Γεωγραφική απεικόνιση των επιχειρησιακών δεδομένων.

• Αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και τεχνολογιών επεξεργασίας φυσικής γλώσσας.

• Εφαρμογή για το κοινό.

• Σύστημα αναφορών και καταγραφής αιτημάτων πολιτών.

• Διαχείριση ναυαγοσωστικού προσωπικού και βαρδιών.

• Διασύνδεση με τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Η εφαρμογή για το κοινό προβλέπεται να αποτελέσει ένα επιπλέον εργαλείο ενημέρωσης κατοίκων και επισκεπτών.

Τι προβλέπεται για τις κάμερες και τα προσωπικά δεδομένα

Ένα ζήτημα που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η χρήση καμερών στις παραλίες.

Η διακήρυξη προβλέπει συγκεκριμένους περιορισμούς για την προστασία της ιδιωτικότητας.

Οι κάμερες θα προσανατολίζονται κατά προτεραιότητα προς τη θάλασσα, ενώ θα υπάρχουν ειδικές ζώνες αποκλεισμού εικόνας και περιορισμοί στην πρόσβαση στο οπτικό υλικό.

Η πρόσβαση θα επιτρέπεται μόνο σε εξουσιοδοτημένο προσωπικό, ανάλογα με τον ρόλο του, ενώ θα καταγράφονται οι σχετικές ενέργειες ελέγχου.

Επιπλέον, προβλέπεται ότι δεν θα επιτρέπεται η δημόσια συνεχής μετάδοση ζωντανού βίντεο από τις κάμερες.

Επομένως, το σύστημα δεν σχεδιάζεται ως μια δημόσια διαδικτυακή μετάδοση εικόνας από τις παραλίες, αλλά ως υποδομή επιχειρησιακής επιτήρησης και ασφάλειας.

Πώς κατανέμονται τα 3 εκατομμύρια ευρώ

Ο συνολικός προϋπολογισμός της σύμβασης ανέρχεται σε 3.000.000 ευρώ με ΦΠΑ 17%.

Η χρηματοδότηση κατανέμεται ως εξής:

• 2.160.000 ευρώ από δανειακή χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

• 540.000 ευρώ από επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

• 300.000 ευρώ από εθνικούς πόρους.

Η οικονομική ανάλυση της διακήρυξης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτυπώνει πού κατευθύνονται τα χρήματα.

1. Έξυπνος εξοπλισμός και μέσα διάσωσης: 1.150.000 ευρώ

Περιλαμβάνονται οι τρεις έξυπνοι πυλώνες, τα 18 αυτόνομα μέσα διάσωσης, ο φορητός εξοπλισμός και η εγκατάσταση του συστήματος.

2. Ψηφιακή πλατφόρμα και κεντρικό σύστημα: 1.657.890 ευρώ

Πρόκειται για το μεγαλύτερο οικονομικό σκέλος του έργου. Περιλαμβάνει την πλατφόρμα διαχείρισης περιστατικών, τα γεωγραφικά συστήματα, την τεχνητή νοημοσύνη, την εφαρμογή για το κοινό, το Helpdesk και τη διαχείριση ναυαγοσωστικού προσωπικού.

3. Τεχνικός σχεδιασμός: 105.300 ευρώ

Αφορά τις μελέτες, τον σχεδιασμό της αρχιτεκτονικής του συστήματος και το σχέδιο υλοποίησης.

4. Εκπαίδευση και επιχειρησιακή ετοιμότητα: 86.810 ευρώ

Περιλαμβάνει την εκπαίδευση των χρηστών, τις δοκιμές, τη βαθμονόμηση και την επιβεβαίωση της λειτουργικότητας.

Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού, επομένως, κατευθύνεται στην ψηφιακή υποδομή και τη διαχείριση του συστήματος.

Πότε θα ολοκληρωθεί το έργο

Η διάρκεια υλοποίησης έχει οριστεί σε 22 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης.

Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει:

• Τον δεύτερο μήνα την ολοκλήρωση του τεχνικού σχεδιασμού.

• Μέχρι τον δέκατο μήνα την εγκατάσταση των έξυπνων πυλώνων και των μέσων διάσωσης, καθώς και την ανάπτυξη της ψηφιακής πλατφόρμας.

• Από τον ενδέκατο έως τον εικοστό δεύτερο μήνα την εκπαίδευση, τις δοκιμές και την επιχειρησιακή ετοιμότητα του συστήματος.

Η προθεσμία υποβολής προσφορών ορίστηκε για τις 8 Δεκεμβρίου 2026 και ώρα 20:00, ενώ η ηλεκτρονική αποσφράγιση προβλέπεται για τις 14 Δεκεμβρίου 2026 και ώρα 12:00.

Η ανάθεση θα γίνει με κριτήριο την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, βάσει της βέλτιστης σχέσης ποιότητας και τιμής.

Δεν αντικαθίστανται οι ναυαγοσώστες και το Λιμενικό

Η Περιφέρεια διευκρινίζει στην προκήρυξη ότι το νέο σύστημα θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις υφιστάμενες υπηρεσίες.

Δεν πρόκειται να υποκαταστήσει τις αρμοδιότητες των ναυαγοσωστών, του Λιμενικού Σώματος, του ΕΚΑΒ ή της Πολιτικής Προστασίας.

Οι τεχνολογικές υποδομές θα λειτουργούν υποστηρικτικά, προσφέροντας πρόσθετες δυνατότητες πρόληψης, παρακολούθησης και ταχύτερης ενημέρωσης των αρμόδιων υπηρεσιών.

Μάλιστα, η τεχνική περιγραφή ξεκαθαρίζει ότι οι κάμερες και τα συστήματα ανάλυσης εικόνας δεν αποτελούν αυτόνομα μέσα διάγνωσης περιστατικού πνιγμού και δεν υποκαθιστούν την αξιολόγηση και την απόφαση του κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού.

Το πραγματικό στοίχημα για τις παραλίες της Λέσβου

Για τη Λέσβο, το συγκεκριμένο έργο μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική ευκαιρία αναβάθμισης της ασφάλειας στις οργανωμένες και τουριστικά δημοφιλείς ακτές του νησιού.

Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η προμήθεια σύγχρονου εξοπλισμού.

Είναι να επιλεγούν σωστά οι παραλίες που αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους, να υπάρξει ουσιαστική συνεργασία με τους ναυαγοσώστες και τις αρμόδιες υπηρεσίες και να διασφαλιστεί ότι οι υποδομές θα λειτουργούν πραγματικά όταν χρειαστούν.

Ειδικά σε ένα νησί με εκτεταμένη ακτογραμμή και διαφορετικά γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση ενός περιστατικού μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Τα 3 εκατομμύρια ευρώ δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ένα σύγχρονο σύστημα ασφάλειας. Η πραγματική του αξία, όμως, θα αποδειχθεί στις παραλίες, εκεί όπου η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν επιδέχεται καθυστερήσεις.