ΡΕΠΟΡΤΑΖ | Λέσβος: Απλώνουν δίχτυα και μετρούν… ευρώ οι ελαιοπαραγωγοί – Στα 4€ το λάδι, έως 80€ το μεροκάματο

Ρεπορτάζ – LesvosPost- Στεφάνου Γεώργιος

Η νέα ελαιοκομική περίοδος 2026-2027 βρίσκεται προ των πυλών – Καλύτερη εικόνα στον καρπό, περίπου στο 50% μιας κανονικής χρονιάς η τελική παραγωγή σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις – Στα περίπου 4 ευρώ το κιλό το έξτρα παρθένο, 2,50 ευρώ τα βιομηχανικά – Στα 60-80 ευρώ τα ημερομίσθια – Η μεγάλη μάχη για εργατικά χέρια και κόστος συγκομιδής

Οι ελαιώνες της Λέσβου αρχίζουν και πάλι να αλλάζουν εικόνα.

Από τα ξημερώματα μέχρι και το απόγευμα, παραγωγοί και εργάτες βρίσκονται στα κτήματα, καθαρίζουν το έδαφος κάτω από τα δέντρα, προετοιμάζουν τα ελαιόπανα και απλώνουν τα δίχτυα, καθώς η νέα ελαιοκομική περίοδος 2026-2027 μπαίνει σταδιακά στην πιο κρίσιμη φάση της.

Η εικόνα στους ελαιώνες δίνει την αίσθηση ότι «ξεκινά το λιομάζωμα».

Όμως πίσω από τα δίχτυα και τον καρπό υπάρχει μια πολύ δύσκολη οικονομική εξίσωση.

Πόσο λάδι θα δώσουν οι ελιές; Πόσο θα πληρωθεί το κιλό; Πόσο θα κοστίσει η συγκομιδή; Και τελικά, θα μείνει εισόδημα στον παραγωγό;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που απασχολούν σήμερα χιλιάδες ελαιοπαραγωγούς της Λέσβου.

Καλύτερη εικόνα από πέρυσι, αλλά όχι η παραγωγή που αρχικά αναμενόταν

Οι πρώτες εκτιμήσεις για τη φετινή χρονιά ήταν αισιόδοξες.

Οι βροχοπτώσεις βοήθησαν σημαντικά την κατάσταση των δέντρων και η καρπόδεση σε αρκετές περιοχές εμφανίστηκε καλύτερη από την περσινή.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ίδια σε ολόκληρο το νησί.

Στις χαμηλότερες περιοχές και κοντά στη θάλασσα η καρποφορία εμφανίζεται καλύτερη, ενώ σε ορεινές και ημιορεινές ζώνες υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις. Σε ορισμένα κτήματα ο καρπός παραμένει περιορισμένος.

Μάλιστα, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί, η τελική παραγωγή της Λέσβου μπορεί να κινηθεί περίπου στο 50% μιας κανονικής χρονιάς, παρά τη σαφώς καλύτερη εικόνα σε σχέση με πέρυσι.

Ο αρχικός ενθουσιασμός, επομένως, έχει περιοριστεί.

Τα δίχτυα έχουν ήδη αρχίσει να απλώνονται

Το χαρακτηριστικό της εποχής είναι πλέον οι εργασίες προετοιμασίας των ελαιώνων.

Τα δίχτυα απλώνονται κάτω από τα δέντρα, τα κτήματα καθαρίζονται και οι παραγωγοί προσπαθούν να είναι έτοιμοι για τον καρπό που θα αρχίσει να πέφτει.

Η χρήση των διχτυών δεν είναι κάτι καινούργιο στη Λέσβο. Αποτελεί βασικό μέρος της συγκομιδής, ιδιαίτερα σε κτήματα όπου ο καρπός συλλέγεται με φυσική πτώση ή με ράβδισμα και μηχανικά μέσα.

Ήδη από προηγούμενες ελαιοκομικές περιόδους έχει καταγραφεί η εικόνα των παραγωγών που απλώνουν δίχτυα πολύ νωρίς, προκειμένου να μην χαθεί ο καρπός που πέφτει από τα δέντρα.

Φέτος, όμως, η έγκαιρη προετοιμασία έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Γιατί ο παραγωγός δεν έχει την πολυτέλεια να αφήσει τον καρπό να χαθεί.

Το μεγάλο πρόβλημα: Ποιος θα μαζέψει τις ελιές;

Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα της φετινής περιόδου.

Τα εργατικά χέρια δεν επαρκούν.

Οι παραγωγοί δυσκολεύονται να βρουν ανθρώπους για τη συγκομιδή, ενώ το κόστος των ημερομισθίων έχει ανέβει σημαντικά.

Το πρόβλημα έχει επισημανθεί επανειλημμένα από ανθρώπους του λεσβιακού ελαιοκομικού τομέα. Η έλλειψη εργατών αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν αν και πότε θα συγκομιστεί ένας ελαιώνας.

Στη Λέσβο, οι αναφορές για τα ημερομίσθια των εργατών γης κινούνται στην περιοχή των 60 έως 80 ευρώ την ημέρα, ανάλογα με την εργασία, την περιοχή και τις συνθήκες.

Τα ποσά αυτά δεν είναι απλώς ένας ακόμη αριθμός.

Για έναν μικρό παραγωγό που διαθέτει λίγα στρέμματα, μπορεί να αποτελέσουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια χρονιά που θα αφήσει κάποιο εισόδημα και σε μια χρονιά ζημιάς.

Η αριθμητική της συγκομιδής

Η φετινή κατάσταση γίνεται καλύτερα αντιληπτή αν βάλουμε κάτω τους αριθμούς.

Με μια τιμή παραγωγού περίπου 4 ευρώ το κιλό για ένα καλής ποιότητας έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, ένα ημερομίσθιο 70 ευρώ αντιστοιχεί σε αξία περίπου 17,5 κιλών λαδιού.

Με ημερομίσθιο 80 ευρώ, χρειάζονται περίπου 20 κιλά λάδι μόνο για να καλυφθεί το συγκεκριμένο εργατικό κόστος.

Και φυσικά ο παραγωγός δεν πληρώνει μόνο τον εργάτη.

Υπάρχουν:

• καύσιμα,
• μεταφορά του καρπού,
• κόστος ελαιοτριβείου,
• λιπάσματα,
• κλαδέματα,
• φυτοπροστασία,
• έξοδα συντήρησης του ελαιώνα,
• μηχανήματα και εξοπλισμός,
• ασφαλιστικές και λοιπές επιβαρύνσεις.

Με άλλα λόγια, τα 4 ευρώ δεν είναι καθαρό εισόδημα του παραγωγού.

Είναι η αρχή της οικονομικής εξίσωσης.

Πόσο θα πληρωθεί φέτος το λάδι;

Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια της νέας περιόδου.

Στη Λέσβο, οι τελευταίες τοπικές εκτιμήσεις τοποθετούν το καλό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο περίπου στα 4 ευρώ το κιλό, ενώ για παρθένο ελαιόλαδο η εκτίμηση βρίσκεται περίπου στα 3,20-3,25 ευρώ και για βιομηχανικά/λαμπάντε περίπου στα 2,50 ευρώ.

Άλλες πρόσφατες εκτιμήσεις της αγοράς κινούνται επίσης γύρω από τα 4 ευρώ για το έξτρα παρθένο της Λέσβου.

Πρόκειται για μεγάλη αλλαγή σε σχέση με τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια.

Η εικόνα της ελληνικής αγοράς είναι χαρακτηριστική.

Στις 2 Οκτωβρίου 2026, η πρώτη μεγάλη εμπορική πράξη της νέας περιόδου στους Αγίους Αποστόλους Λακωνίας έκλεισε στα 5,95 ευρώ το κιλό για περίπου 55 τόνους εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου.

Ένα χρόνο νωρίτερα η αντίστοιχη πρώτη πράξη είχε κλείσει στα 7,85 ευρώ, ενώ το 2024 είχε φτάσει στα 10,20 ευρώ το κιλό.

Δηλαδή, μέσα σε δύο χρόνια η τιμή της πρώτης πράξης υποχώρησε κατά περίπου 41,7%.

Προσοχή όμως: τα 5,95 ευρώ των Αγίων Αποστόλων αφορούν πρώιμο, συγκεκριμένων ποιοτικών χαρακτηριστικών προϊόν και δεν αποτελούν τη μέση τιμή παραγωγού της ελληνικής αγοράς.

Γιατί πέφτουν οι τιμές;

Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στη Λέσβο.

Η διεθνής αγορά επηρεάζει άμεσα τον παραγωγό του νησιού.

Η Ισπανία, ο μεγαλύτερος παραγωγός ελαιολάδου στον κόσμο, αναμένεται φέτος να έχει πολύ μεγάλη παραγωγή. Η πρώτη επίσημη εκτίμηση για την Ισπανία κάνει λόγο για περίπου 1,6 εκατομμύρια τόνους, αυξημένη παραγωγή σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.

Όταν αυξάνεται σημαντικά η προσφορά στη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα, η πίεση περνά και στις υπόλοιπες αγορές.

Και η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση.

Οι τιμές του έξτρα παρθένου στις βασικές ευρωπαϊκές αγορές έχουν υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με πέρυσι.

Η Λέσβος έχει ακόμη ένα μεγάλο πρόβλημα: τον δάκο

Την ίδια ώρα, οι παραγωγοί δεν αντιμετωπίζουν μόνο το οικονομικό κόστος.

Ο δάκος εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για τη φετινή παραγωγή.

Σε πρόσφατη παρέμβασή του, ο γεωπόνος Βασίλης Γάλλος τόνισε την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης των δέντρων και σωστού προγραμματισμού της συγκομιδής, καθώς η προστασία του καρπού μέχρι την έκθλιψη είναι κρίσιμη για την τελική ποιότητα του λαδιού.

Και εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο:

Η καθυστέρηση της συγκομιδής μπορεί να κοστίσει.

Ο παραγωγός μπορεί να περιμένει ώστε να βελτιωθεί η απόδοση σε λάδι, όμως όσο ο καρπός παραμένει πάνω στο δέντρο αυξάνονται και οι κίνδυνοι από δάκο, πτώση, καιρικά φαινόμενα και υποβάθμιση της ποιότητας.

Το μεγάλο δίλημμα του παραγωγού

Έτσι, ο παραγωγός της Λέσβου βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι.

Να μαζέψει νωρίς;

Να περιμένει;

Να πληρώσει εργάτες;

Να κάνει όσο περισσότερη δουλειά μπορεί μόνος του;

Να χρησιμοποιήσει περισσότερο μηχανικό εξοπλισμό;

Να αφήσει μέρος του καρπού να πέσει στα δίχτυα;

Κάθε επιλογή έχει κόστος.

Και το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο στα μικρά και δύσβατα ελαιοκτήματα, όπου η μηχανοποίηση δεν είναι πάντα εύκολη.

Το «κρυφό» κόστος πίσω από ένα κιλό λάδι

Η συζήτηση για την τιμή του ελαιολάδου συχνά περιορίζεται στο πόσα ευρώ θα πάρει ο παραγωγός για κάθε κιλό.

Όμως αυτή είναι μόνο η μία πλευρά.

Ένας ελαιώνας χρειάζεται φροντίδα όλο τον χρόνο.

Κλάδεμα, λίπανση, καθαρισμός, φυτοπροστασία, καύσιμα, μεταφορές, εργατικά και τελικά ελαιοποίηση.

Εάν η τελική τιμή του προϊόντος πέσει πολύ χαμηλά, ο παραγωγός μπορεί να έχει μεγάλη ποσότητα καρπού και παρ' όλα αυτά να μην έχει αντίστοιχα μεγάλο εισόδημα.

Αυτό είναι το παράδοξο της φετινής χρονιάς:

περισσότερες ελιές από πέρυσι δεν σημαίνει απαραίτητα περισσότερα χρήματα στην τσέπη.

Η μεγάλη εικόνα για τη Λέσβο

Η Λέσβος διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους ελαιώνες της χώρας, με περίπου 11 εκατομμύρια ελαιόδεντρα, και η ελαιοκομία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς και κοινωνικούς πυλώνες του νησιού.

Όμως η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, η εγκατάλειψη μικρών κτημάτων, η έλλειψη εργατικών χεριών και το υψηλό κόστος καλλιέργειας δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο.

Αν η τιμή του προϊόντος είναι χαμηλή, ο παραγωγός περιορίζει τις δαπάνες.

Αν περιοριστούν οι δαπάνες, υποβαθμίζεται η καλλιέργεια.

Αν μειωθεί η παραγωγικότητα, μειώνεται το εισόδημα.

Και όταν το εισόδημα δεν καλύπτει το κόστος, όλο και περισσότερα κτήματα κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς φροντίδα.

Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι μόνο να μαζευτούν οι ελιές

Η φετινή περίοδος θα κριθεί τους επόμενους μήνες.

Η Λέσβος χρειάζεται να μετατρέψει τον μεγάλο όγκο του ελαιώνα της σε πραγματική προστιθέμενη αξία.

Και εδώ μπαίνει στο προσκήνιο η τυποποίηση και το ισχυρό λεσβιακό brand.

Το λάδι που παράγεται στο νησί δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένα ακόμη χύμα προϊόν που ανταγωνίζεται μόνο στην τιμή.

Η ποιότητα, η ποικιλία, η προέλευση, η πιστοποίηση και η τυποποίηση μπορούν να δώσουν μεγαλύτερη αξία στο τελικό προϊόν.

Γιατί διαφορετικά ο παραγωγός θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πιο αδύναμη θέση της αλυσίδας:

θα πληρώνει σήμερα για να παράγει και θα περιμένει αύριο να δει πόσα θα του μείνουν.

Φέτος η εικόνα είναι ξεκάθαρη

Τα δίχτυα απλώνονται.

Τα ελαιοραβδιστικά ετοιμάζονται.

Τα ελαιοτριβεία προετοιμάζονται για τη νέα περίοδο.

Ο καρπός σε αρκετές περιοχές είναι καλύτερος από πέρυσι.

Όμως η αγορά ξεκινά με πολύ χαμηλότερες τιμές από εκείνες που γνώρισαν οι παραγωγοί τα προηγούμενα χρόνια.

Και μαζί με την τιμή υπάρχει το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα:

ποιος θα μαζέψει τις ελιές και πόσο θα κοστίσει;

Η απάντηση σε αυτά τα δύο ερωτήματα θα καθορίσει τελικά αν η φετινή σοδειά θα είναι πραγματικά «καλή χρονιά» για τη Λέσβο ή απλώς μια χρονιά με περισσότερο καρπό πάνω στα δέντρα.

Ρεπορτάζ – LesvosPost