Σούζαν Σάραντον: Η συγκλονιστική ανάμνηση από τη Λέσβο – «Η εγγονή μου απλώς στάθηκε τυχερή που γεννήθηκε εκεί όπου γεννήθηκε»

Η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός επιστρέφει, μέσα από μια νέα συνέντευξή της στο ισπανικό El País, στις ημέρες της προσφυγικής κρίσης του 2015. Η εικόνα δύο μικρών κοριτσιών, το ένα πρόσφυγας και το άλλο εγγονή της, έγινε μια από τις πιο δυνατές αναμνήσεις της από το νησί.

Μια ιδιαίτερα συγκινητική αναφορά στη Λέσβο έκανε η Αμερικανίδα ηθοποιός Σούζαν Σάραντον, μιλώντας στο ισπανικό μέσο El País για την πορεία της, τον ακτιβισμό, τις πολιτικές της απόψεις και τις εμπειρίες που σημάδεψαν τη ζωή της.

Η γνωστή ηθοποιός, η οποία είχε βρεθεί στο νησί τον Δεκέμβριο του 2015, στη διάρκεια της μεγάλης προσφυγικής κρίσης, αναφέρθηκε σε όσα έζησε στις ανατολικές ακτές της Λέσβου, όταν χιλιάδες άνθρωποι έφταναν καθημερινά με βάρκες, αναζητώντας ασφάλεια στην Ευρώπη.

Η επίσκεψή της δεν περιορίστηκε σε μια συμβολική παρουσία. Η Σάραντον βρέθηκε κοντά στους πρόσφυγες που έφταναν στις ακτές, προσφέροντας βοήθεια και στηρίζοντας την προσπάθεια εθελοντών που υποδέχονταν οικογένειες και μικρά παιδιά. Φωτογραφίες εκείνων των ημερών την είχαν καταγράψει να φροντίζει παιδιά, να τα βοηθά να αλλάξουν τα βρεγμένα ρούχα τους και να τους προσφέρει ζεστασιά μετά το επικίνδυνο πέρασμα από τα τουρκικά παράλια.

Η στιγμή που δεν ξέχασε ποτέ στη Λέσβο

Ανάμεσα στις εικόνες που έχουν μείνει χαραγμένες στη μνήμη της ξεχωρίζει μια απλή, αλλά βαθιά ανθρώπινη στιγμή.

Όπως αφηγήθηκε στη συνέντευξή της, εκείνες τις ημέρες προσπάθησε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με την κόρη της, Εύα, η οποία βρισκόταν μαζί με την τότε δίχρονη εγγονή της. Η τηλεφωνική σύνδεση ήταν εξαιρετικά δύσκολη, καθώς το κινητό της λειτουργούσε με μεγάλη δυσκολία.

Δίπλα της βρισκόταν μια πρόσφυγας με ένα κοριτσάκι περίπου της ίδιας ηλικίας με την εγγονή της. Τα δύο παιδιά κοιτάχτηκαν και έδειξαν το ένα το άλλο.

Η εικόνα αυτή προκάλεσε στη Σάραντον μια σκέψη που, όπως λέει, δεν ξέχασε: η εγγονή της είχε απλώς την τύχη να γεννηθεί σε ένα ασφαλές περιβάλλον, ενώ ένα άλλο παιδί της ίδιας ηλικίας βρισκόταν σε μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα, έχοντας ήδη βιώσει τον φόβο και την ανασφάλεια του ξεριζωμού.

Η ηθοποιός περιέγραψε ακόμη μια συζήτηση με μητέρα πρόσφυγα, την οποία ρώτησε πώς αποφάσισε να διακινδυνεύσει ένα τόσο επικίνδυνο θαλάσσιο ταξίδι μαζί με το μικρό παιδί της.

Η απάντηση που έλαβε ήταν συγκλονιστική. Η γυναίκα της εξήγησε ότι, όταν βρίσκεσαι στον τελευταίο όροφο ενός κτιρίου που καίγεται και γνωρίζεις πως θα πεθάνεις αν σε φτάσουν οι φλόγες, πηδάς για να σωθείς, ελπίζοντας ότι θα επιβιώσεις.

Με αυτή την εικόνα η Σάραντον περιγράφει την απόγνωση που οδηγεί ανθρώπους να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και να επιβιβάζονται σε επικίνδυνες βάρκες. Για εκείνους, όπως προκύπτει από την αφήγησή της, το ταξίδι δεν είναι μια εύκολη επιλογή, αλλά μια προσπάθεια να ξεφύγουν από έναν κίνδυνο που θεωρούν ακόμη μεγαλύτερο.

Από τη Λέσβο στη Γάζα: Ο ακτιβισμός και το επαγγελματικό κόστος

Στην ίδια συνέντευξη, η Σούζαν Σάραντον μίλησε ανοιχτά για τις συνέπειες που είχε στην επαγγελματική της πορεία η δημόσια υποστήριξή της προς τους Παλαιστινίους και οι τοποθετήσεις της για τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.

Η ηθοποιός υποστηρίζει ότι η στάση της απέναντι στον πόλεμο και η δημόσια κριτική της έχουν επηρεάσει τις επαγγελματικές ευκαιρίες που της προσφέρονται, σημειώνοντας ότι έχει χάσει κινηματογραφικές δουλειές.

Δεν είναι, ωστόσο, η πρώτη φορά που η πολιτική της δράση προκαλεί αντιδράσεις. Θυμήθηκε ότι κατά την περίοδο της επιδημίας του AIDS είχε μιλήσει δημόσια για Αϊτινούς πρόσφυγες με HIV που κρατούνταν στο Γκουαντάναμο, με αποτέλεσμα, όπως ανέφερε, να αποβληθεί από την Ακαδημία.

Η ίδια επιμένει ότι το επίκεντρο της συζήτησης δεν πρέπει να είναι οι προσωπικές συνέπειες που αντιμετωπίζει, αλλά οι άνθρωποι που υποφέρουν από τις πολεμικές συγκρούσεις και την προσφυγιά.

«Δεν είμαι κομμουνίστρια, είμαι ανεξάρτητη»

Η 80χρονη πλέον ηθοποιός απάντησε και στους χαρακτηρισμούς που, όπως λέει, δέχεται εξαιτίας των πολιτικών της παρεμβάσεων.

Απέρριψε την ταύτισή της με τον κομμουνισμό, αλλά και την ένταξή της στο Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι θεωρεί τον εαυτό της ανεξάρτητη και πατριώτισσα.

Παράλληλα, εξέφρασε τον ενθουσιασμό της για τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, τον οποίο επαίνεσε για τις πολιτικές του υπέρ των εργαζομένων και τις αλλαγές που επιχειρεί στην πόλη.

Η Σάραντον αναφέρθηκε ακόμη στην κινηματογραφική της διαδρομή, στο Όσκαρ που κέρδισε για την ταινία «Dead Man Walking», αλλά και στην εμβληματική «Thelma & Louise», θυμίζοντας τις αντιδράσεις που είχε προκαλέσει η ταινία όταν δύο γυναίκες παρουσιάστηκαν στη μεγάλη οθόνη με όπλα και απόλυτη διάθεση ανεξαρτησίας.

Η Λέσβος στη διεθνή μνήμη της προσφυγικής κρίσης

Η αναφορά της Σούζαν Σάραντον έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Λέσβο, καθώς υπενθυμίζει μια περίοδο κατά την οποία το νησί βρέθηκε στο επίκεντρο της μεγαλύτερης προσφυγικής κρίσης που γνώρισε η Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες.

Το 2015, οι ακτές της Λέσβου έγιναν σημείο άφιξης χιλιάδων ανθρώπων που διέσχιζαν το Αιγαίο με κάθε είδους πλωτό μέσο. Εθελοντές, κάτοικοι και οργανώσεις βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της υποδοχής, προσπαθώντας να προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες, στεγνά ρούχα και προστασία σε ανθρώπους που έφταναν εξαντλημένοι, συχνά με μικρά παιδιά στην αγκαλιά.

Η παρουσία της Σούζαν Σάραντον εκείνες τις ημέρες έδωσε διεθνή προβολή στην ανθρωπιστική προσπάθεια που εξελισσόταν στο νησί. Σήμερα, μέσα από την αφήγησή της, η Λέσβος επιστρέφει στη συζήτηση όχι ως ένας απλός γεωγραφικός σταθμός μιας προσφυγικής διαδρομής, αλλά ως ο τόπος μιας εμπειρίας που εξακολουθεί να τη συνοδεύει.

Και ίσως η πιο δυνατή εικόνα από όσα θυμάται να μην είναι κάποια πολιτική δήλωση ή μια δημόσια παρέμβαση, αλλά δύο μικρά κορίτσια που κοιτάχτηκαν για λίγα δευτερόλεπτα, σε μια ακτή της Λέσβου, έχοντας γεννηθεί σε δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους.

*Κεντρική Φωτογραφία: Η Αμερικανίδα ηθοποιός και ακτιβίστρια Σούζαν Σάραντον φροντίζει ένα προσφυγόπουλο στις ανατολικές ακτές της Λέσβου, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, σε σημείο άφιξης προσφυγικών λέμβων. Η Σάραντον παρακολούθησε από κοντά την άφιξη των προσφύγων, βοηθώντας κυρίως παιδιά να αλλάξουν τα βρεγμένα ρούχα, τις κάλτσες και τα παπούτσια τους, ενώ παράλληλα στήριξε το έργο των εθελοντών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων που συμμετείχαν στην υποδοχή τους. Φωτογραφία: EPA / Παναγιώτης Μπαλάσκας