Όταν τα τουρκικά σήματα περνούν τα σύνορα και φτάνουν στη Λέσβο – Οι ραδιοφωνικές συχνότητες που καλύπτονται από τουρκικούς σταθμούς και τα κινητά που συνδέονται σε τουρκικά δίκτυα

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ LESVOSPOST.COM

Ένα διαχρονικό τεχνολογικό ζήτημα, που αφορά την καθημερινότητα κατοίκων και επαγγελματιών της Λέσβου, επαναφέρει στο προσκήνιο η δημοσιογραφική έρευνα του LesvosPost.com.

Πρόκειται για την εκτεταμένη παρουσία τουρκικών ραδιοφωνικών σημάτων στο νησί, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις υπερισχύουν των ελληνικών ραδιοφωνικών σταθμών, αλλά και για το φαινόμενο κατά το οποίο κινητά τηλέφωνα Ελλήνων συνδρομητών συνδέονται αυτόματα σε δίκτυα κινητής τηλεφωνίας της Τουρκίας, ενώ οι χρήστες βρίσκονται κανονικά στη Λέσβο.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Αντιθέτως, υπάρχουν επίσημες αναφορές, κοινοβουλευτικές συζητήσεις και καταγεγραμμένες περιπτώσεις που αποδεικνύουν ότι οι ραδιοφωνικές παρεμβολές από γειτονικές χώρες αποτελούν υπαρκτό πρόβλημα για τις παραμεθόριες περιοχές του Αιγαίου.

Το ερώτημα είναι πόσο εκτεταμένο είναι το πρόβλημα στη Λέσβο, ποιες περιοχές επηρεάζονται περισσότερο και τι κάνουν οι αρμόδιες ελληνικές αρχές για την αντιμετώπισή του.

1. Γιατί ακούγονται τουρκικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί στη Μυτιλήνη;

Η γεωγραφική θέση της Λέσβου αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες.

Το νησί βρίσκεται απέναντι από τις μικρασιατικές ακτές, με αποτέλεσμα οι ραδιοφωνικές εκπομπές από την Τουρκία να μπορούν να φτάνουν στο ελληνικό έδαφος, χωρίς να συναντούν απαραίτητα σημαντικά φυσικά εμπόδια.

Τα ραδιοκύματα δεν σταματούν στα εθνικά σύνορα.

Ανάλογα με την ισχύ των πομπών, το ύψος των κεραιών, τη συχνότητα εκπομπής και τις ατμοσφαιρικές συνθήκες, ένας ραδιοφωνικός σταθμός που εκπέμπει από την Τουρκία μπορεί να ακούγεται με ιδιαίτερη ένταση στη Λέσβο.

Ιδιαίτερο ρόλο διαδραματίζει και ένα φυσικό φαινόμενο που ονομάζεται τροποσφαιρικός κυματισμός ή τροποσφαιρική παγίδευση (tropospheric ducting).

Πρόκειται για έναν μηχανισμό διάδοσης των ραδιοκυμάτων, κατά τον οποίο συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες επιτρέπουν στα σήματα να ταξιδεύουν σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις από τις συνηθισμένες.

Το φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει προσωρινή υπερίσχυση ενός μακρινού ραδιοφωνικού σταθμού έναντι ενός τοπικού.

Αυτό εξηγεί γιατί σε ορισμένες χρονικές περιόδους ένας ακροατής μπορεί να ακούει κανονικά έναν ελληνικό σταθμό και λίγη ώρα αργότερα να παρεμβάλλεται ή να επικρατεί ένας τουρκικός σταθμός στην ίδια ή σε γειτονική συχνότητα.

2. Το πρόβλημα είχε φτάσει μέχρι τη Βουλή των Ελλήνων

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας εντοπίζεται στα επίσημα πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2014, κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικής συζήτησης, τέθηκε το ζήτημα της παρουσίας τουρκικών ραδιοφωνικών εκπομπών σε ελληνικές περιοχές.

Στα πρακτικά καταγράφονται συγκεκριμένες τουρκικές ραδιοφωνικές συχνότητες και σταθμοί, μεταξύ των οποίων:

• 87,5 MHz: DOST FM Izmir.

• 89,3 MHz: Izmir Alem FM και άλλοι σταθμοί.

• 100,8 MHz: Doculu Anrat.

• 102,8 MHz: Bayram FM.

• 103,4 MHz: A-Haber Radyo.

• 106,0 MHz: Joy Turk.

• 106,3 MHz: Kral Pop.

Στην ίδια κοινοβουλευτική συζήτηση επισημάνθηκε ότι τουρκικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί μπορούσαν να ακούγονται σε ελληνικά νησιά, στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα, ακόμη και σε περιοχές πολύ μακριά από τις τουρκικές ακτές.

Η τότε υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Σοφία Βούλτεψη αναφέρθηκε στην ύπαρξη προβλήματος διεθνούς εναρμόνισης των ραδιοφωνικών συχνοτήτων.

Στην τοποθέτησή της εξήγησε ότι η διάδοση των ραδιοκυμάτων δεν περιορίζεται από γεωγραφικά σύνορα και ότι το ζήτημα αντιμετωπίζεται και σε διεθνές επίπεδο.

Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία: αποδεικνύει ότι το φαινόμενο δεν αποτελεί απλώς προσωπική εντύπωση ακροατών, αλλά έχει αποτελέσει αντικείμενο επίσημης κοινοβουλευτικής συζήτησης.

3. Η υπόθεση POP FM στη Μυτιλήνη – Πρόστιμο 19.000 ευρώ λόγω της αλλαγής συχνότητας

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι και μία παλαιότερη υπόθεση που αφορά τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό της Μυτιλήνης.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του 2013 στο Radiofono.gr, ο POP FM αντιμετώπιζε παρεμβολές από ισχυρό τουρκικό ραδιοφωνικό σταθμό.

Ο σταθμός αποφάσισε να μετακινηθεί από τη συχνότητα των 98,6 MHz στη συχνότητα των 101,3 MHz, προκειμένου να αντιμετωπίσει το πρόβλημα.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η ΕΕΤΤ επέβαλε πρόστιμο 19.000 ευρώ στον σταθμό για την αλλαγή συχνότητας.

Παράλληλα, τέθηκε ζήτημα λειτουργίας δεύτερου πομπού, ο οποίος χρησιμοποιούνταν για την κάλυψη άλλων περιοχών του νησιού.

Στην ανακοίνωση που αποδόθηκε τότε στον σταθμό αναφερόταν επίσης ότι η εκπομπή στους 98,8 MHz προς την Καλλονή και τα χωριά της Λέσβου θα σταματούσε.

Η υπόθεση αναδεικνύει ένα σημαντικό πρόβλημα: οι τοπικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί καλούνται να λειτουργούν μέσα σε ένα συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο, ακόμη και όταν αντιμετωπίζουν εξωτερικές παρεμβολές από εκπομπές γειτονικής χώρας.

Χρειάζεται πάντως να επισημανθεί ότι το δημοσίευμα του 2013 δεν υποκαθιστά την πρωτότυπη απόφαση της ΕΕΤΤ. Για την πλήρη τεκμηρίωση της υπόθεσης απαιτείται η ανάκτηση της συγκεκριμένης διοικητικής απόφασης και του σκεπτικού της.

4. Ποιες περιοχές της Λέσβου επηρεάζονται περισσότερο από τα τουρκικά ραδιοφωνικά σήματα;

Η ακριβής χαρτογράφηση των περιοχών που δέχονται ισχυρότερα τουρκικά ραδιοφωνικά σήματα απαιτεί ειδικές μετρήσεις πεδίου.

Δεν υπάρχει διαθέσιμος επίσημος δημόσιος χάρτης που να αποτυπώνει ανά χωριό και ανά συχνότητα την ένταση των τουρκικών εκπομπών στη Λέσβο.

Ωστόσο, με βάση τη γεωγραφία του νησιού, τις αποστάσεις από τις μικρασιατικές ακτές και τους μηχανισμούς διάδοσης των ραδιοκυμάτων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν:

Α. Ανατολική Λέσβος

• Μυτιλήνη.

• Παναγιούδα.

• Πάμφιλα.

• Μόρια.

• Θερμή.

• Μυστεγνά.

• Νέες Κυδωνίες.

• Σκάλα Λουτρών.

Οι περιοχές αυτές βρίσκονται στην ανατολική πλευρά του νησιού και έχουν άμεση γεωγραφική σχέση με τα απέναντι παράλια.

Β. Βορειοανατολική Λέσβος

• Μανταμάδος.

• Αγία Παρασκευή.

• Μόλυβος.

• Πέτρα.

• Σκάλα Συκαμιάς.

• Εφταλού.

• Άναξος.

Η εγγύτητα προς τις τουρκικές ακτές καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για μετρήσεις ραδιοφωνικών σημάτων.

Γ. Νότια και νοτιοανατολική Λέσβος

• Πλωμάρι.

• Πέραμα Γέρας.

• Παπάδος.

• Σκόπελος.

• Γέρα.

Και στις περιοχές αυτές μπορεί να εμφανίζονται τουρκικές εκπομπές, ανάλογα με την ισχύ και τις συνθήκες διάδοσης.

Δ. Δυτική και βορειοδυτική Λέσβος

• Καλλονή.

• Ερεσός.

• Σίγρι.

• Άντισσα.

• Βατούσα.

• Φίλια.

Εδώ η λήψη εξαρτάται περισσότερο από τη θέση του δέκτη, το υψόμετρο, τις κεραίες και τις ατμοσφαιρικές συνθήκες.

Σημαντική διευκρίνιση: Οι παραπάνω περιοχές αποτελούν γεωγραφικές ζώνες ενδιαφέροντος για τη διερεύνηση του φαινομένου και όχι επιβεβαιωμένες ζώνες συνεχούς τουρκικής ραδιοφωνικής κάλυψης.

5. Το δεύτερο ζήτημα: Κινητά τηλέφωνα που συνδέονται σε τουρκικά δίκτυα ενώ βρίσκονται στη Λέσβο

Εκτός από το ραδιόφωνο, υπάρχει ένα ακόμη ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει άμεσα τους κατοίκους του νησιού.

Πρόκειται για την αυτόματη σύνδεση κινητών τηλεφώνων σε τουρκικά δίκτυα κινητής τηλεφωνίας.

Το φαινόμενο είναι γνωστό ως διεθνής περιαγωγή (roaming).

Όταν ένας συνδρομητής βρίσκεται σε περιοχή κοντά στα σύνορα και έχει ενεργοποιημένη την αυτόματη επιλογή δικτύου, το κινητό του μπορεί να επιλέξει ένα διαθέσιμο ξένο δίκτυο, εφόσον αυτό προσφέρει ισχυρότερο ή καταλληλότερο σήμα.

Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και χωρίς ο χρήστης να έχει περάσει τα ελληνικά σύνορα.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το κινητό μπορεί να συνδεθεί σε δίκτυα τουρκικών εταιρειών, όπως η Turkcell, η Vodafone Türkiye ή η Türk Telekom.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι δυσάρεστο.

Ο χρήστης βρίσκεται στη Λέσβο, πραγματοποιεί μια κλήση ή χρησιμοποιεί το διαδίκτυο και ενδέχεται να χρεωθεί σαν να βρίσκεται στην Τουρκία.

Ο λόγος είναι απλός: η Τουρκία δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν καλύπτεται αυτομάτως από το ευρωπαϊκό καθεστώς περιαγωγής «Roam Like at Home».

Επομένως, μπορεί να προκύψουν πρόσθετες χρεώσεις, ανάλογα με το πρόγραμμα και τους όρους του παρόχου.

6. Τι λέει επίσημα η ΕΕΤΤ για τα κινητά στις παραμεθόριες περιοχές;

Η έρευνα του LesvosPost.com εντόπισε ιδιαίτερα σημαντική επίσημη ενημέρωση της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων.

Η ΕΕΤΤ αναγνωρίζει ρητά ότι σε παραμεθόριες περιοχές ένα κινητό τηλέφωνο μπορεί να συνδεθεί σε δίκτυο γειτονικής χώρας.

Στις οδηγίες της εξηγεί ότι όταν είναι ενεργοποιημένο το roaming, υπάρχει πιθανότητα το κινητό να επιλέξει ξένο δίκτυο.

Η ίδια η ΕΕΤΤ προτείνει στους καταναλωτές να αλλάζουν την επιλογή δικτύου από αυτόματη σε χειροκίνητη και να επιλέγουν τον ελληνικό πάροχό τους.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η Nova αναφέρει ρητά τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου μεταξύ των περιοχών όπου μπορεί να εμφανιστεί σύνδεση σε ξένα δίκτυα.

Άρα, το φαινόμενο δεν είναι θεωρητικό ούτε αφορά αποκλειστικά τη Λέσβο. Είναι αναγνωρισμένο ζήτημα για τις παραμεθόριες περιοχές της χώρας.

7. Σε ποιες περιοχές της Λέσβου μπορεί να εμφανιστεί τουρκικό δίκτυο κινητής τηλεφωνίας;

Εδώ χρειάζεται να γίνει μία σημαντική διάκριση.

Δεν υπάρχει διαθέσιμη επίσημη χαρτογράφηση που να επιβεβαιώνει συγκεκριμένα χωριά της Λέσβου στα οποία εμφανίζεται σταθερά το δίκτυο Turkcell, Vodafone Türkiye ή Türk Telekom.

Ωστόσο, οι περιοχές που παρουσιάζουν μεγαλύτερο γεωγραφικό ενδιαφέρον είναι:

Ανατολική Λέσβος

• Μυτιλήνη και παράκτιες περιοχές.

• Θερμή.

• Πάμφιλα.

• Παναγιούδα.

• Μυστεγνά.

• Νέες Κυδωνίες.

• Σκάλα Λουτρών.

Βορειοανατολική Λέσβος

• Μανταμάδος.

• Μόλυβος.

• Πέτρα.

• Σκάλα Συκαμιάς.

• Εφταλού.

• Άναξος.

Νοτιοανατολική Λέσβος

• Πέραμα Γέρας.

• Πλωμάρι.

• Σκάλα Πολιχνίτου, ανάλογα με τις συνθήκες λήψης.

Η πιθανότητα σύνδεσης σε τουρκικό δίκτυο εξαρτάται από την απόσταση από τις απέναντι κεραίες, την ισχύ εκπομπής τους, το ανάγλυφο, την τοποθεσία του χρήστη και την κάλυψη των ελληνικών παρόχων.

Δεν σημαίνει ότι όλοι οι κάτοικοι αυτών των περιοχών αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα.

Επίσης, δεν σημαίνει ότι σε ολόκληρη τη Λέσβο το τουρκικό δίκτυο έχει καλύτερη κάλυψη από τα ελληνικά δίκτυα.

8. Τι αποκαλύπτει η έκθεση πεπραγμένων της ΕΕΤΤ για το 2024;

Ένα ακόμη ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο προκύπτει από την επίσημη Έκθεση Πεπραγμένων 2024 της ΕΕΤΤ.

Σύμφωνα με την έκθεση, το 2024 πραγματοποιήθηκαν:

• 152 έλεγχοι κατόπιν καταγγελιών για παρεμβολές σε συχνότητες κινητών επικοινωνιών.

• 21 αυτεπάγγελτοι έλεγχοι και επανέλεγχοι.

• Συνολικά 173 έλεγχοι για παρεμβολές στην κινητή υπηρεσία.

Η έκθεση αναφέρει ότι οι παρεμβολές που διαπιστώθηκαν οφείλονταν, μεταξύ άλλων, σε εκπομπές από γειτονικά κράτη.

Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι υπήρχαν παρεμβολές σε παραμεθόριες περιοχές από εκπομπές ευρυεκπομπής ή κινητών επικοινωνιών γειτονικών χωρών.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, σύμφωνα με την ΕΕΤΤ, οι παρεμβολές ήταν περιστασιακές και εμφανίζονταν σε ακανόνιστα χρονικά διαστήματα.

Η Αρχή αναφέρει ότι προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες για την παύση τους.

Προσοχή όμως: Η έκθεση δεν αναφέρει πόσοι από αυτούς τους ελέγχους αφορούσαν τη Λέσβο ούτε προσδιορίζει την Τουρκία ως προέλευση κάθε περιστατικού.

Επομένως, δεν μπορούμε να παρουσιάσουμε τους 173 ελέγχους ως 173 περιστατικά τουρκικών παρεμβολών στη Λέσβο.

9. Ποιος είναι υπεύθυνος για την αντιμετώπιση του προβλήματος;

Η βασική αρμόδια ανεξάρτητη αρχή είναι η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων.

Η ΕΕΤΤ έχει αρμοδιότητα για την εποπτεία και τον έλεγχο της χρήσης του ραδιοφάσματος, καθώς και για τη διερεύνηση καταγγελιών σχετικά με παρεμβολές.

Η διαδικασία προβλέπει τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων με ειδικό μετρητικό εξοπλισμό, ώστε να εντοπιστεί η προέλευση των παρεμβολών.

Για τις περιπτώσεις που σχετίζονται με εκπομπές γειτονικών κρατών, απαιτείται επιπλέον διερεύνηση και, όπου χρειάζεται, διεθνής συντονισμός.

Το ζήτημα επομένως δεν αντιμετωπίζεται μόνο με μια απλή αλλαγή συχνότητας από έναν ελληνικό σταθμό.

Απαιτείται τεχνική τεκμηρίωση, έλεγχος του φάσματος και συνεργασία των αρμόδιων αρχών.

10. Τι πρέπει να γίνει για τη Λέσβο;

Η δημοσιογραφική έρευνα αναδεικνύει την ανάγκη να πραγματοποιηθεί μία οργανωμένη καταγραφή του προβλήματος στο νησί.

Συγκεκριμένα, θα πρέπει να εξεταστούν:

1. Μετρήσεις της έντασης των τουρκικών ραδιοφωνικών σημάτων σε διαφορετικές περιοχές της Λέσβου.

2. Καταγραφή των ελληνικών ραδιοφωνικών συχνοτήτων που δέχονται παρεμβολές.

3. Καταγραφή των τουρκικών σταθμών που επικρατούν σε συγκεκριμένες συχνότητες.

4. Έλεγχος της κινητής τηλεφωνίας από τους τρεις ελληνικούς παρόχους σε ανατολική, βόρεια, νότια και δυτική Λέσβο.

5. Διερεύνηση του κατά πόσο κινητά τηλέφωνα συνδέονται αυτόματα σε τουρκικά δίκτυα ενώ βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος.

6. Ενημέρωση των κατοίκων για τον τρόπο αποφυγής ανεπιθύμητων χρεώσεων περιαγωγής.

7. Επίσημη ενημέρωση από την ΕΕΤΤ για τυχόν ελέγχους και καταγγελίες που έχουν πραγματοποιηθεί ειδικά στη Λέσβο.

Η Λέσβος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία περιοχή για την οποία αρκεί να γνωρίζουμε ότι υπάρχει τεχνικά η δυνατότητα λήψης ξένων σημάτων.

Χρειάζεται να γνωρίζουμε πού ακριβώς συμβαίνει, πόσο συχνά και με ποιες συνέπειες.

Το συμπέρασμα της έρευνας

Η παρουσία τουρκικών ραδιοφωνικών σημάτων στη Λέσβο δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο.

Η κοινοβουλευτική συζήτηση του 2014, η υπόθεση του POP FM το 2013 και τα στοιχεία της ΕΕΤΤ για τις παρεμβολές σε παραμεθόριες περιοχές αποδεικνύουν ότι πρόκειται για ένα υπαρκτό τεχνικό ζήτημα.

Αντίστοιχα, η σύνδεση ελληνικών κινητών τηλεφώνων σε τουρκικά δίκτυα αποτελεί αναγνωρισμένο φαινόμενο στις παραμεθόριες περιοχές και μπορεί να προκαλέσει πρόσθετες χρεώσεις στους συνδρομητές.

Αυτό που εξακολουθεί να λείπει είναι μια συγκεκριμένη, επίσημη και επικαιροποιημένη αποτύπωση του προβλήματος για τη Λέσβο.

Πόσες ραδιοφωνικές συχνότητες επηρεάζονται; Σε ποια χωριά ακούγονται περισσότερο οι τουρκικοί σταθμοί; Σε ποιες περιοχές τα κινητά συνδέονται σε τουρκικά δίκτυα; Έχουν πραγματοποιηθεί μετρήσεις από την ΕΕΤΤ στο νησί τα τελευταία χρόνια;

Αυτά είναι τα ερωτήματα στα οποία χρειάζονται πλέον συγκεκριμένες απαντήσεις.

Το LesvosPost.com θα συνεχίσει να διερευνά το ζήτημα, με στόχο να καταγραφεί η πραγματική έκταση του φαινομένου και να υπάρξει επίσημη ενημέρωση για τους κατοίκους της Λέσβου.

---

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

© LesvosPost.com – Αποκλειστική δημοσιογραφική έρευνα.

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αντιγραφή ή η αναπαραγωγή του παρόντος ρεπορτάζ, ολόκληρου ή μέρους αυτού, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του LesvosPost.com και χωρίς σαφή αναφορά στην αρχική δημοσίευση.