Οκτώ περιστατικά ρατσιστικής βίας στο Βόρειο Αιγαίο – Τι αποκαλύπτει η νέα έκθεση για τα νησιά και τη Λέσβο


Σημαντικά στοιχεία για την καταγραφή περιστατικών ρατσιστικής βίας στην Ελλάδα, με ιδιαίτερη αναφορά στη γεωγραφική διασπορά των περιστατικών στα νησιά του Αιγαίου, περιλαμβάνει η νέα ετήσια έκθεση 2024-2025 του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2026 από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, κατά τη διετία 2024-2025 καταγράφηκαν συνολικά 144 περιστατικά ρατσιστικής βίας σε ολόκληρη τη χώρα. Από αυτά, οκτώ καταγράφηκαν στα νησιά του Βορείου Αιγαίου, ενώ 29 περιστατικά καταγράφηκαν στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου.

Τα στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Λέσβο, ένα νησί που βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των προσφυγικών και μεταναστευτικών εξελίξεων στο Ανατολικό Αιγαίο.

Οκτώ περιστατικά στο Βόρειο Αιγαίο

Η γεωγραφική κατανομή των περιστατικών αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία της έκθεσης.

Ειδικότερα, κατά την περίοδο αναφοράς καταγράφηκαν:

  • 59 περιστατικά στην Αττική.

  • 37 περιστατικά στην Κεντρική Μακεδονία, κυρίως στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης.

  • 29 περιστατικά στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου.

  • 8 περιστατικά στα νησιά του Βορείου Αιγαίου.

Η έκθεση επισημαίνει ότι η ρατσιστική βία δεν περιορίζεται στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά παρουσιάζει ευρεία γεωγραφική διασπορά, με ιδιαίτερη παρουσία και στις νησιωτικές περιοχές.

Για τη Λέσβο, ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική διευκρίνιση: η έκθεση δεν δημοσιοποιεί ξεχωριστή καταμέτρηση ανά νησί. Συνεπώς, τα οκτώ περιστατικά αφορούν συνολικά το Βόρειο Αιγαίο και δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στη Λέσβο.

144 περιστατικά σε ολόκληρη τη χώρα

Η έκθεση καταγράφει συνολικά 144 περιστατικά ρατσιστικής βίας κατά τη διετία 2024-2025.

Από αυτά, τα 82 αφορούσαν πρόσφυγες, μετανάστες ή αιτούντες άσυλο, οι οποίοι φέρεται να στοχοποιήθηκαν λόγω της εθνικής τους καταγωγής.

Παράλληλα, 47 περιστατικά αφορούσαν άτομα που στοχοποιήθηκαν λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου.

Επιπλέον, καταγράφηκαν εννέα περιστατικά με θύματα Ρομά και δύο περιστατικά στα οποία βασικό κίνητρο στοχοποίησης ήταν η μουσουλμανική θρησκεία.

Σημειώνεται ότι οι συγκεκριμένες κατηγορίες αφορούν τον κύριο λόγο στοχοποίησης και δεν αποτελούν απαραίτητα αμοιβαία αποκλειόμενες κατηγορίες.

Η εμπλοκή ένστολων και οι καταγγελίες για βία στα σύνορα

Ένα από τα πιο σοβαρά ευρήματα της έκθεσης αφορά την ιδιότητα των φερόμενων δραστών.

Σε 62 από τα 144 καταγεγραμμένα περιστατικά, τα θύματα αναγνώρισαν τους φερόμενους δράστες ως ένστολους, μέλη σωμάτων ασφαλείας.

Το Δίκτυο καταγράφει επίσης περισσότερα από 50 περιστατικά σε περιοχές κοντά στα σύνορα της χώρας, συμπεριλαμβανομένων χώρων υποδοχής, κέντρων κράτησης και αστυνομικών τμημάτων.

Στα περιστατικά αυτά, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που συγκέντρωσε το Δίκτυο, τα θύματα ήταν πρόσφυγες και μετανάστες.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε περιστατικά στη θαλάσσια περιοχή κοντά στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Η έκθεση περιγράφει μαρτυρίες ανθρώπων που αναφέρουν ότι προσεγγίστηκαν από σκάφη, έχασαν προσωπικά αντικείμενα και μεταφέρθηκαν σε λέμβους, όπου εγκαταλείφθηκαν στη θάλασσα.

Πρόκειται για καταγεγραμμένες μαρτυρίες θυμάτων, όπως παρουσιάζονται στην έκθεση, και όχι για δικαστικά διαπιστωμένα γεγονότα σε κάθε επιμέρους υπόθεση.

Η ρητορική μίσους και η υποκαταγραφή των περιστατικών

Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύει η έκθεση είναι η δυσκολία καταγραφής και καταγγελίας περιστατικών ρατσιστικής βίας.

Σε ποσοστό 50% των καταγεγραμμένων περιστατικών, τα θύματα δήλωσαν ότι δεν επιθυμούσαν να προχωρήσουν σε περαιτέρω ενέργειες.

Ως βασικοί λόγοι αναφέρονται η έλλειψη εμπιστοσύνης στις αρμόδιες αρχές, ο φόβος επαναθυματοποίησης και τα εμπόδια στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη.

Παράλληλα, το Δίκτυο εκφράζει ανησυχία για την αύξηση της ξενοφοβικής ρητορικής στον δημόσιο διάλογο, αλλά και για την ενίσχυση της ομοφοβικής και τρανσφοβικής ρητορικής.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η κανονικοποίηση του λόγου μίσους στον δημόσιο και ψηφιακό χώρο μπορεί να ενισχύσει τα στερεότυπα και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον μεγαλύτερης ανοχής απέναντι στη βία.

Τι σημαίνουν τα στοιχεία για τη Λέσβο

Για τη Λέσβο, η νέα έκθεση αποτελεί αφορμή να ανοίξει ξανά η συζήτηση γύρω από την κοινωνική συνύπαρξη, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την αντιμετώπιση περιστατικών βίας και διακρίσεων.

Το γεγονός ότι το Βόρειο Αιγαίο εμφανίζεται με οκτώ καταγεγραμμένα περιστατικά δεν επιτρέπει από μόνο του ασφαλή συμπεράσματα για την έκταση του φαινομένου στη Λέσβο.

Αντίστοιχα, η απουσία ξεχωριστής καταγραφής για το νησί δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν περιστατικά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Δίκτυο βασίζει την καταγραφή του σε συνεντεύξεις με τα ίδια τα θύματα, μέσω των οργανώσεων που συμμετέχουν σε αυτό. Η ίδια η έκθεση επισημαίνει ότι τα καταγεγραμμένα περιστατικά αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας της ρατσιστικής βίας στη χώρα.

Το ζητούμενο για τις νησιωτικές κοινωνίες είναι η προστασία κάθε ανθρώπου από τη βία και τις διακρίσεις, αλλά και η ύπαρξη αξιόπιστων μηχανισμών καταγραφής, διερεύνησης και αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών.

Η έρευνα για τη Λέσβο παραμένει ανοιχτή: Η αναλυτική κατανομή των οκτώ περιστατικών ανά νησί θα μπορούσε να δώσει σαφέστερη εικόνα για το τι πραγματικά καταγράφηκε στη Λέσβο, στη Χίο και στα υπόλοιπα νησιά του Βορείου Αιγαίου.