Η Βάστρια φωταγωγημένη μέσα στη νύχτα – Έτοιμη η δομή, χωρίς μετανάστες μέχρι σήμερα

Ένα διαφορετικό πλάνο της δομής στη Βάστρια κατέγραψε ο φακός του LesvosPost κατά τη διάρκεια της χθεσινοβραδινής πτήσης προς τη Λέσβο. Από ψηλά, η νέα εγκατάσταση εμφανίζεται πλήρως φωταγωγημένη, με τον φωτισμό της να είναι ιδιαίτερα έντονος μέσα στο σκοτάδι της περιοχής.

Μια εικόνα που δημιουργεί την εντύπωση ότι οι εγκαταστάσεις βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα, την ώρα που η δομή εξακολουθεί να μην έχει ξεκινήσει να φιλοξενεί μετανάστες. Και κάπου εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα, τα οποία δεν περιορίζονται μόνο στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αφορούν συνολικά την πορεία ενός έργου που εδώ και χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων, δικαστικών εμπλοκών, καθυστερήσεων και πρόσθετων δαπανών.

Ένα έργο που ξεκίνησε με μεγάλες προσδοκίες αλλά συνάντησε αλλεπάλληλα εμπόδια

Η κατασκευή της δομής στη Βάστρια παρουσιάστηκε από την πολιτεία ως ένα σημαντικό έργο για τη διαχείριση του μεταναστευτικού στη Λέσβο. Ωστόσο, από τα πρώτα κιόλας στάδια, η επιλογή της συγκεκριμένης τοποθεσίας προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, αυτοδιοικητικούς φορείς και κατοίκους του νησιού.

Τον Αύγουστο του 2023, το Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την απόφαση 1335/2023, ακύρωσε την αδειοδότηση του έργου λόγω έλλειψης περιβαλλοντικής μελέτης, ενώ ακύρωσε και την έγκριση επέμβασης σε δασική έκταση 21.011 τετραγωνικών μέτρων για την κατασκευή του δρόμου πρόσβασης.

Παρά τη δικαστική εξέλιξη, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου επέμεινε στην υλοποίηση του έργου, προχωρώντας σε νέες διοικητικές διαδικασίες και τροποποιήσεις του σχεδιασμού.

Τον Οκτώβριο του 2024 ανακοινώθηκε η διαδικασία έκδοσης νέας Κοινής Υπουργικής Απόφασης για τη χωροθέτηση και κατασκευή της δομής, ενώ η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου συνέχισε να αμφισβητεί τους χειρισμούς του υπουργείου και να προβάλλει τις αντιρρήσεις της.

Τα ζητήματα των υποδομών και ο κίνδυνος πυρκαγιάς

Στην πορεία των εργασιών αναδείχθηκαν και σημαντικά ζητήματα που αφορούν τις βασικές υποδομές της εγκατάστασης.

Η υδροδότηση αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα, καθώς χρειάστηκε να αναζητηθούν πρόσθετες λύσεις για την κάλυψη των αναγκών της δομής. Τον Νοέμβριο του 2025 δόθηκε έγκριση για την εγκατάσταση προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης δυναμικότητας 600 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως, προκειμένου να εξασφαλιστεί η υδροδότηση της εγκατάστασης.

Παράλληλα, ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε η πυροπροστασία, καθώς η δομή βρίσκεται μέσα σε δασική περιοχή. Τον Μάιο του 2025 προκηρύχθηκε έργο για την προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος πυρανίχνευσης, με προϋπολογισμό 542.900 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.

Πρόκειται για πρόσθετες παρεμβάσεις που αναδεικνύουν το μέγεθος των απαιτήσεων για να μπορέσει η εγκατάσταση να λειτουργήσει με τις απαραίτητες υποδομές και προδιαγραφές ασφαλείας.

Δεκατρείς παρατάσεις και συνεχείς μεταθέσεις του χρονοδιαγράμματος

Ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία της Βάστριας είναι οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του έργου.

Ενώ ο αρχικός συμβατικός χρόνος κατασκευής είχε οριστεί σε μόλις οκτώ μήνες, το χρονοδιάγραμμα αναθεωρήθηκε επανειλημμένα. Τον Μάρτιο του 2026 εγκρίθηκε η 13η κατά σειρά παράταση, με νέα προθεσμία ολοκλήρωσης την 27η Μαρτίου 2026.

Δηλαδή, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη των εργασιών, το έργο εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει εκκρεμότητες και να χρειάζεται νέες παρατάσεις.

Και όλα αυτά ενώ τον Φεβρουάριο του 2025, κατά την επίσκεψή του στη Λέσβο, ο τότε υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νίκος Παναγιωτόπουλος είχε δηλώσει ότι το έργο είχε φτάσει στο 95% της ολοκλήρωσής του και αναμενόταν να παραδοθεί μέσα στο 2025.

Μέχρι σήμερα, όμως, η έναρξη λειτουργίας της δομής παραμένει ένα ανοιχτό ζήτημα.

Ποιος πληρώνει σήμερα για μια δομή χωρίς φιλοξενούμενους;

Η χθεσινοβραδινή εικόνα της πλήρως φωταγωγημένης Βάστριας επαναφέρει και το ζήτημα των δαπανών που απαιτούνται για τη διατήρηση μιας τόσο μεγάλης εγκατάστασης.

Ποιο είναι το σημερινό κόστος ηλεκτροδότησης; Πόσο κοστίζουν η φύλαξη, η συντήρηση και η διατήρηση των εγκαταστάσεων σε ετοιμότητα; Υπάρχει προσωπικό που απασχολείται καθημερινά στη δομή και ποιες ακριβώς υπηρεσίες παρέχονται σήμερα;

Κυρίως, ποιο είναι το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα ενός έργου που έχει ήδη περάσει από τόσες συμπληρωματικές παρεμβάσεις, παρατάσεις και πρόσθετες υποδομές, χωρίς να έχει αρχίσει ακόμη να εξυπηρετεί τον σκοπό για τον οποίο κατασκευάστηκε;

Δεν πρόκειται για ασήμαντα ερωτήματα. Αφορούν τη διαχείριση δημόσιων πόρων και την ανάγκη να υπάρχει πλήρης διαφάνεια για τις δαπάνες που συνεχίζουν να πραγματοποιούνται.

Τελικά, τι θα γίνει με τη Βάστρια;

Πέρα από το ζήτημα του φωτισμού, το σημαντικότερο ερώτημα αφορά πλέον το ίδιο το μέλλον της εγκατάστασης.

Θα ξεκινήσει τελικά η λειτουργία της; Υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την υποδοχή μεταναστών; Θα λειτουργήσει με την αρχικά προβλεπόμενη δυναμικότητα ή έχουν αλλάξει τα σχέδια του υπουργείου; Ποιες αδειοδοτήσεις και ποιες τεχνικές εκκρεμότητες απομένουν;

Υπάρχει επίσης ένα ακόμη ζήτημα που αφορά την τοπική κοινωνία: Τι πρόκειται να γίνει με τις δεσμεύσεις, τις υποδομές και τις παρεμβάσεις που συνδέθηκαν με την κατασκευή της δομής, εφόσον η λειτουργία της εξακολουθεί να μετατίθεται;

Η Βάστρια δεν μπορεί να παραμένει επ' αόριστον μια εγκατάσταση για την οποία κανείς δεν γνωρίζει με σαφήνεια πότε και πώς θα αξιοποιηθεί. Οι κάτοικοι της Λέσβου έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι σχεδιάζεται, πόσα χρήματα έχουν δαπανηθεί και πόσα ακόμη πρόκειται να απαιτηθούν.

Το αρμόδιο υπουργείο οφείλει να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις. Όχι γενικές διαβεβαιώσεις και νέες υποσχέσεις, αλλά ένα σαφές σχέδιο για την επόμενη ημέρα.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο γιατί η Βάστρια παραμένει πλήρως φωταγωγημένη μέσα στη νύχτα. Είναι τι θα γίνει τελικά με ένα έργο εκατομμυρίων, το οποίο ξεκίνησε με συγκεκριμένο σκοπό, αντιμετώπισε αλλεπάλληλα προβλήματα και εξακολουθεί να μην έχει τεθεί σε λειτουργία.

Η Λέσβος περιμένει απαντήσεις. Και αυτή τη φορά χρειάζεται συγκεκριμένες ημερομηνίες, στοιχεία και αποφάσεις.