Η 8η Νοεμβρίου δεν ανήκει στους επισήμους, ανήκει στη Λέσβο – Ο δήμαρχος στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων, οι κτηνοτρόφοι διεκδίκησαν το δίκιο τους και η Περιφέρεια ήταν απούσα

Γράφει ο Γεώργιος Στεφάνου
Διευθυντής – Αρχισυντάκτης LesvosPost.com

Υπάρχουν ημέρες που μια τοπική κοινωνία δεν χρειάζεται πολλά λόγια για να καταλάβει ποιος στάθηκε δίπλα της και ποιος επέλεξε να απουσιάζει. Η φετινή 8η Νοεμβρίου στη Μυτιλήνη ήταν μία από αυτές.

Μια επέτειος 114 χρόνων από την απελευθέρωση της Λέσβου, η οποία θα έπρεπε να αποτελεί ημέρα ενότητας, ιστορικής μνήμης και υπερηφάνειας, κατέληξε να γίνει μια από τις πιο δύσκολες και πρωτοφανείς στιγμές των τελευταίων ετών.

Μια παρέλαση που καθυστέρησε περίπου δύο ώρες, μια εξέδρα επισήμων που τελικά φιλοξένησε τους ανθρώπους της κτηνοτροφίας και τα παιδιά τους, ένας στρατός που ενώ είχε παραταχθεί αποχώρησε χωρίς να παρελάσει και μια Δημοτική Αρχή που βρέθηκε απέναντι από την εξέδρα, επιλέγοντας να μην αποκοπεί από την τοπική κοινωνία.

Και μέσα σε όλα αυτά, ένας δήμαρχος που κλήθηκε να διαχειριστεί μια κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη, με πιέσεις από πολλές πλευρές, και μια Περιφέρεια που, αντί να βρίσκεται στο επίκεντρο της προσπάθειας για την εκτόνωση της κρίσης, απουσίαζε από την παρέλαση.

Ας ξεκαθαρίσουμε, λοιπόν, ορισμένα πράγματα.

Ο Παναγιώτης Χριστόφας δεν επέλεξε την εύκολη λύση

Θέλω να σταθώ πρώτα στον δήμαρχο Μυτιλήνης, Παναγιώτη Χριστόφα.

Δεν είναι δουλειά ενός δημάρχου να λύνει μόνος του τα προβλήματα της κτηνοτροφίας, ούτε να αναλαμβάνει τις ευθύνες μιας κυβέρνησης που έχει την αρμοδιότητα και τα εργαλεία να παρέμβει. Είναι, όμως, δουλειά του να βρίσκεται εκεί όταν η κοινωνία του δοκιμάζεται.

Και σήμερα ο δήμαρχος βρέθηκε μπροστά σε ένα πραγματικά δύσκολο δίλημμα.

Από τη μία πλευρά είχε τους κτηνοτρόφους, ανθρώπους που βλέπουν τις περιουσίες, τις δουλειές και το μέλλον των οικογενειών τους να απειλούνται. Από την άλλη είχε τους κυβερνητικούς εκπροσώπους, τις απαιτήσεις του επίσημου πρωτοκόλλου, τις πιέσεις από υπουργεία και τις παρεμβάσεις των αρμόδιων αρχών.

Θα μπορούσε να επιλέξει την εύκολη οδό. Να κρατήσει αποστάσεις, να κρυφτεί πίσω από το πρωτόκολλο και να αφήσει άλλους να αναλάβουν την ευθύνη για όσα θα ακολουθούσαν.

Δεν το έκανε.

Κατέβαλε προσπάθειες, συμμετείχε στις διαβουλεύσεις και αναζήτησε λύση ώστε η παρέλαση να πραγματοποιηθεί, χωρίς να οδηγηθεί η Μυτιλήνη σε μια εικόνα πλήρους ματαίωσης και μεγαλύτερης έντασης.

Η στάση του, η επιλογή του να παρακολουθήσει μαζί με τη Δημοτική Αρχή την παρέλαση απέναντι από την εξέδρα των επισήμων και όχι από την καθιερωμένη θέση, είχε τη δική της σημασία.

Δεν χρειάζεται να συμφωνεί κανείς με κάθε απόφαση ενός δημάρχου για να αναγνωρίσει ότι σε μια δύσκολη στιγμή επέλεξε να αναλάβει ευθύνη.

Σήμερα, κατά την άποψή μου, ο Παναγιώτης Χριστόφας στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων.

Οι κτηνοτρόφοι δεν πήγαν στην παρέλαση για να χαλάσουν τη γιορτή

Θέλω να είμαι εξίσου ξεκάθαρος για τους κτηνοτρόφους.

Δεν βρέθηκαν στην προκυμαία για να καταστρέψουν την επέτειο της απελευθέρωσης. Βρέθηκαν εκεί επειδή αισθάνονται ότι δεν ακούγονται.

Όταν ένας άνθρωπος δεν ξέρει αν αύριο θα μπορεί να συνεχίσει την επαγγελματική του δραστηριότητα, όταν δεν γνωρίζει πώς θα πληρώσει τις ζωοτροφές, όταν περιμένει αποζημιώσεις και απαντήσεις, δεν μπορείς να του ζητάς απλώς να κάνει υπομονή και να επιστρέψει σπίτι του.

Η λεσβιακή κτηνοτροφία δεν είναι ένας αριθμός σε έναν κυβερνητικό πίνακα. Είναι οικογένειες, είναι κόπος γενεών, είναι η παραγωγή του τόπου μας, είναι η οικονομία των χωριών μας.

Και κάτι ακόμη: είναι ένα κομμάτι της ίδιας της ταυτότητας της Λέσβου.

Η διαμαρτυρία τους μπορεί να δημιούργησε μια δύσκολη κατάσταση για τη διεξαγωγή της παρέλασης. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Όμως πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί φτάσαμε μέχρι εδώ.

Γιατί οι άνθρωποι αυτοί αισθάνονται ότι πρέπει να φτάσουν σε μια εθνική επέτειο, μπροστά σε χιλιάδες μάτια, για να ακουστούν;

Η εικόνα των κτηνοτρόφων και των παιδιών τους στην εξέδρα των επισήμων ήταν από τις πιο δυνατές εικόνες της ημέρας. Ίσως γιατί, για λίγες ώρες, οι άνθρωποι που συνήθως βρίσκονται μακριά από τα κέντρα λήψης αποφάσεων βρέθηκαν ακριβώς εκεί όπου οι εκπρόσωποι της πολιτείας συνηθίζουν να κάθονται.

Και η εικόνα αυτή έλεγε περισσότερα από πολλές επίσημες ομιλίες.

Η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαιτεί πρωτόκολλο όταν δεν έχει δώσει απαντήσεις

Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη πολιτική ευθύνη.

Η κυβέρνηση εκπροσωπήθηκε στις εκδηλώσεις από τον υφυπουργό Παιδείας Νίκο Παπαϊωάννου, ο οποίος ήταν ο επίσημος κυβερνητικός εκπρόσωπος στην παρέλαση.

Το ερώτημα, όμως, είναι απλό: Με ποιο μήνυμα ήρθε η κυβερνητική εκπροσώπηση στη Λέσβο;

Η παρουσία ενός υφυπουργού σε μια εθνική επέτειο δεν μπορεί να εξαντλείται στην παρουσία του στην εξέδρα, στις φωτογραφίες και στην τήρηση του πρωτοκόλλου.

Η εκπροσώπηση της κυβέρνησης απαιτεί και πολιτική ευθύνη. Απαιτεί να ακούς την κοινωνία, να συνομιλείς με τους ανθρώπους που δοκιμάζονται και να μεταφέρεις τα προβλήματά τους εκεί όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις.

Δεν είναι δυνατόν να υπάρχει τόσο μεγάλη κοινωνική αναστάτωση και το μεγαλύτερο ζήτημα της ημέρας να καταλήγει στο ποιος θα καθίσει στην εξέδρα των επισήμων.

Ούτε είναι δυνατόν να θεωρείται σημαντικότερη η παρουσία των πολιτικών προσώπων από την ανάγκη να δοθούν απαντήσεις στους ανθρώπους που βρίσκονται σε απόγνωση.

Ο υφυπουργός Παιδείας εκπροσωπούσε την κυβέρνηση. Δεν εκπροσωπούσε μόνο τον εαυτό του ούτε είχε προσκληθεί σε μια ιδιωτική εκδήλωση. Η παρουσία του είχε θεσμικό χαρακτήρα και μαζί της έφερε και την ευθύνη να ακούσει όσα συνέβαιναν στη Λέσβο.

Αυτό που έλειψε σήμερα δεν ήταν μια ακόμη επίσημη δήλωση. Ήταν η ουσιαστική πολιτική απάντηση.

Η απουσία της Περιφέρειας δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη

Και φτάνουμε στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Εδώ πραγματικά γεννιούνται σοβαρά ερωτήματα.

Η κινητοποίηση των κτηνοτρόφων ξεκίνησε έξω από το κτίριο της Περιφέρειας. Τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα βρίσκονται εδώ και καιρό στην κορυφή της ατζέντας της τοπικής κοινωνίας. Και όμως, κατά τη διάρκεια της παρέλασης δεν υπήρξε παρουσία ούτε του περιφερειάρχη ούτε κάποιου αντιπεριφερειάρχη ή περιφερειακού συμβούλου στην πλευρά όπου βρισκόταν η Δημοτική Αρχή.

Πού ήταν η Περιφέρεια;

Πού ήταν οι αιρετοί εκπρόσωποι ενός θεσμού που οφείλει να βρίσκεται κοντά στις ανάγκες των νησιωτών;

Πού ήταν οι άνθρωποι που έχουν υποχρέωση να διεκδικούν για τον τόπο τους;

Δεν ισχυρίζομαι ότι η Περιφέρεια έχει την αποκλειστική ευθύνη για την κρίση της κτηνοτροφίας. Έχει, όμως, θεσμικό ρόλο και πολιτική υποχρέωση να βρίσκεται παρούσα, να διεκδικεί και να παρεμβαίνει.

Η απουσία της από μια τόσο φορτισμένη ημέρα είναι πολιτικά ηχηρή.

Και δεν αρκεί να εμφανίζονται οι εκπρόσωποί της σε εκδηλώσεις, εγκαίνια, φωτογραφίες και επίσημες τελετές όταν όλα κυλούν ομαλά.

Η πραγματική αξία της αυτοδιοίκησης φαίνεται όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.

Σήμερα, η εικόνα της Δημοτικής Αρχής απέναντι από την εξέδρα και η απουσία της Περιφερειακής Αρχής έδωσαν από μόνες τους ένα πολιτικό μήνυμα. Ένα μήνυμα που η Περιφέρεια οφείλει να απαντήσει

Ο στρατός αποχώρησε, αλλά το ερώτημα παραμένει

Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει και στην απόφαση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας να μην παρελάσουν τα στρατιωτικά τμήματα.

Στρατιωτικοί είχαν μεταβεί στον χώρο και είχαν παραταχθεί για να συμμετάσχουν στην παρέλαση. Τελικά, όμως, αποχώρησαν με σχετική εντολή.

Δεν θα επιχειρήσω να αποδώσω προθέσεις χωρίς να γνωρίζω το πλήρες σκεπτικό της απόφασης. Ούτε θα υποτιμήσω την ανάγκη προστασίας της ασφάλειας των στρατιωτικών τμημάτων.

Ωστόσο, το αποτέλεσμα παραμένει εξαιρετικά δυσάρεστο.

Στην επέτειο απελευθέρωσης της Μυτιλήνης, σε μια ημέρα που η ιστορία του νησιού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον αγώνα για την ελευθερία, ο στρατός δεν παρέλασε.

Και αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή αλλαγή στο πρόγραμμα.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας οφείλει να εξηγήσει με σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους ελήφθη αυτή η απόφαση. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν γιατί στρατιωτικά τμήματα που είχαν ήδη παραταχθεί αποχώρησαν από μια τόσο σημαντική εθνική επέτειο.

Η 8η Νοεμβρίου δεν είναι ιδιοκτησία κανενός πολιτικού

Υπάρχει κάτι που πρέπει να θυμούνται όλοι.

Η 8η Νοεμβρίου δεν ανήκει σε κανέναν υπουργό, κανέναν βουλευτή, κανέναν περιφερειάρχη και κανέναν δήμαρχο.

Ανήκει στους ανθρώπους αυτού του τόπου.

Ανήκει σε εκείνους που αγωνίστηκαν το 1912 για να είναι σήμερα η Λέσβος ελεύθερη. Ανήκει στις οικογένειες που κρατούν ζωντανά τα χωριά μας, στους ανθρώπους της παραγωγής, στους μαθητές που παρελαύνουν, στους εκπαιδευτικούς, στους στρατιωτικούς και σε κάθε πολίτη που τιμά αυτή την ημέρα.

Οι πολιτικοί περνούν. Οι θεσμοί οφείλουν να μένουν. Και η ιστορία του τόπου δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως σκηνικό για την επιβεβαίωση της πολιτικής παρουσίας κανενός.

Δεν μπορεί το πρωτόκολλο να γίνεται σημαντικότερο από την κοινωνία. Δεν μπορεί μια εξέδρα να αξίζει περισσότερο από τους ανθρώπους που βρίσκονται κάτω από αυτήν.

Το πραγματικό μήνυμα της φετινής παρέλασης

Από τη σημερινή ημέρα κρατώ τρεις εικόνες.

Τους κτηνοτρόφους που δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα τους και βρέθηκαν μαζί με τα παιδιά τους στην εξέδρα των επισήμων.

Τον δήμαρχο Μυτιλήνης και τη Δημοτική Αρχή που, μέσα σε μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση, επέλεξαν να παρακολουθήσουν την παρέλαση από την απέναντι πλευρά, επιχειρώντας παράλληλα να διασφαλίσουν ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί.

Και την απουσία της Περιφέρειας, η οποία δεν μπορεί να περάσει στα ψιλά γράμματα της επόμενης ημέρας.

Η σημερινή παρέλαση καθυστέρησε περίπου δύο ώρες. Η πόλη ταλαιπωρήθηκε, οι πολίτες περίμεναν και η επέτειος βρέθηκε αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να μη διεξαχθεί.

Αλλά ίσως το σημαντικότερο είναι ότι η Λέσβος έστειλε ένα μήνυμα που δεν πρέπει να ξεχαστεί αύριο.

Οι κτηνοτρόφοι χρειάζονται λύσεις, όχι άλλες υποσχέσεις. Η κυβέρνηση χρειάζεται να αναλάβει τις ευθύνες της. Η Περιφέρεια πρέπει να εξηγήσει την απουσία της και να αποδείξει έμπρακτα ότι βρίσκεται δίπλα στην κοινωνία. Και οι εκπρόσωποι της πολιτείας οφείλουν να καταλάβουν ότι ο σεβασμός προς τους θεσμούς ξεκινά από τον σεβασμό προς τους πολίτες.

Σήμερα δεν κέρδισε κανείς από την εικόνα μιας παρέλασης χωρίς στρατό και με τους πολιτικούς απόντες. Κέρδισε, όμως, η ανάγκη να ακουστούν οι άνθρωποι που αισθάνονται ότι έχουν μείνει μόνοι τους.

Και αν υπάρχει κάτι που πρέπει να κρατήσουμε από αυτή την 8η Νοεμβρίου, είναι ότι η αυτοδιοίκηση δεν μετριέται από τη θέση που καταλαμβάνει στην εξέδρα των επισήμων, αλλά από τη θέση που επιλέγει να έχει όταν η κοινωνία βρίσκεται σε δύσκολη θέση.

Ο δήμαρχος σήμερα επέλεξε να είναι παρών. Οι κτηνοτρόφοι επέλεξαν να διεκδικήσουν. Κάποιοι άλλοι επέλεξαν να απουσιάζουν. Και οι πολίτες έχουν μάτια και βλέπουν.

Γεώργιος Στεφάνου
Διευθυντής – Αρχισυντάκτης LesvosPost.com