Χωρίς Στρατό η παρέλαση της 8ης Νοεμβρίου στη Μυτιλήνη – Τι προβλέπει το στρατιωτικό πρωτόκολλο και ποιος έδωσε την εντολή αποχώρησης

Τα στρατιωτικά τμήματα είχαν παραταχθεί, αλλά τελικά αποχώρησαν χωρίς να παρελάσουν, μετά τις εξελίξεις με τη διαμαρτυρία των κτηνοτρόφων. Τι αναφέρουν οι κανονισμοί του ΓΕΕΘΑ για τη συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων στις παρελάσεις και ποια ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.

Η 8η Νοεμβρίου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες στην ιστορία της Λέσβου. Είναι η ημέρα που η Μυτιλήνη απελευθερώθηκε το 1912 και κάθε χρόνο τιμάται με επίσημες εκδηλώσεις, δοξολογία και παρέλαση, στην οποία συμμετέχουν μαθητές, πολιτιστικοί σύλλογοι, φορείς και στρατιωτικά τμήματα.

Φέτος, όμως, η εικόνα της επετείου ήταν διαφορετική. Η παρέλαση για τη συμπλήρωση 114 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης πραγματοποιήθηκε χωρίς τη συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων.

Τα στρατιωτικά τμήματα είχαν προετοιμαστεί για την παρέλαση, ωστόσο, μετά την ένταση που προκλήθηκε από την κινητοποίηση των κτηνοτρόφων και την αντιπαράθεση γύρω από την παρουσία των πολιτικών στην εξέδρα των επισήμων, αποφασίστηκε η αποχώρησή τους.

Το αποτέλεσμα ήταν να πραγματοποιηθεί τελικά μόνο η παρέλαση των μαθητών και των πολιτικών τμημάτων, με καθυστέρηση περίπου δύο ωρών.

Μια εθνική επέτειος με ιδιαίτερο ιστορικό συμβολισμό για τη Λέσβο ολοκληρώθηκε, έτσι, χωρίς το στρατιωτικό σκέλος που παραδοσιακά αποτελεί μέρος των εκδηλώσεων.

Πώς φτάσαμε στην αποχώρηση των στρατιωτικών τμημάτων

Οι εξελίξεις ξεκίνησαν από νωρίς το πρωί της Κυριακής 8 Νοεμβρίου, όταν κτηνοτρόφοι συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, διαμαρτυρόμενοι για την κατάσταση που έχει δημιουργήσει στον κλάδο ο αφθώδης πυρετός.

Τα αιτήματά τους αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την οικονομική ενίσχυση των εκμεταλλεύσεών τους, τις αποζημιώσεις για το γάλα που καταστράφηκε, τις ζωοτροφές και το άνοιγμα των σφαγείων.

Οι συγκεντρωμένοι ζητούσαν η παρέλαση να πραγματοποιηθεί χωρίς την παρουσία πολιτικών προσώπων στην εξέδρα των επισήμων, με εξαίρεση τον δήμαρχο Μυτιλήνης.

Η διαφωνία για την παρουσία του κυβερνητικού εκπροσώπου, υφυπουργού Παιδείας Νίκου Παπαϊωάννου, οδήγησε σε διαδοχικές συζητήσεις και καθυστέρηση της έναρξης.

Οι κτηνοτρόφοι είχαν καταλάβει συμβολικά το οδόστρωμα απέναντι από την εξέδρα και επέμεναν στη θέση τους. Το αίτημά τους δεν αφορούσε τη ματαίωση της παρέλασης, αλλά την απουσία πολιτικών και αυτοδιοικητικών εκπροσώπων από την εξέδρα, με εξαίρεση τον δήμαρχο.

Το συγκεκριμένο στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία για την υπόθεση της στρατιωτικής παρέλασης.

Οι κτηνοτρόφοι δεν ζητούσαν να αποχωρήσει ο Στρατός. Αντιθέτως, η θέση τους ήταν να πραγματοποιηθεί η παρέλαση και να παραμείνουν οι στρατιωτικοί στην εξέδρα.

Τελικά, περίπου στη 1:30 το μεσημέρι ξεκίνησε η παρέλαση των μαθητών και των πολιτικών τμημάτων. Τα στρατιωτικά τμήματα δεν συμμετείχαν.

Η στρατιωτική παρέλαση δεν πραγματοποιήθηκε, Σύμφωνα με πληροφορίες η απόφαση ελήφθη από τη στρατιωτική ηγεσία, έπειτα από τις εξελίξεις και τις εκτιμήσεις για την ασφάλεια της εκδήλωσης.

Τι αναφέρει ο Διακλαδικός Κανονισμός του ΓΕΕΘΑ

Για να γίνει κατανοητό τι ακριβώς συνέβη, χρειάζεται να εξεταστεί το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις στρατιωτικές παρελάσεις.

Βασικό κείμενο είναι ο Διακλαδικός Κανονισμός ΔΚ 4-2/2018 του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο τις παρατάξεις και τις παρελάσεις των Ενόπλων Δυνάμεων.

Στο Τμήμα 27, με τίτλο «Τιμώμενο πρόσωπο κατά τις παρελάσεις», περιγράφεται η διαδικασία που ακολουθείται στις εθνικές και τοπικές επετείους.

Ειδικότερα, για τις μικτές παρελάσεις, στις οποίες συμμετέχουν σχολεία, οργανώσεις, εκπαιδευτικά ιδρύματα, Ένοπλες Δυνάμεις και Σώματα Ασφαλείας, προβλέπεται συγκεκριμένη σειρά διέλευσης των τμημάτων.

Προηγούνται τα άοπλα τμήματα και ακολουθούν τα ένοπλα, δηλαδή τα μηχανοκίνητα και τα πεζοπόρα στρατιωτικά τμήματα.

Ο κανονισμός περιγράφει επίσης τη διαδικασία παρουσίας των στρατιωτικών εκπροσώπων στην εξέδρα και τον τρόπο απόδοσης τιμών κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής παρέλασης.

Πρόκειται, επομένως, για ένα συγκεκριμένο πλαίσιο οργάνωσης και διεξαγωγής των στρατιωτικών παρελάσεων, το οποίο δεν αφήνει τη διαδικασία στην αυθαίρετη επιλογή των συμμετεχόντων.

Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι ο κανονισμός περιγράφει τον τρόπο διεξαγωγής της παρέλασης και δεν αρκεί από μόνος του για να αποδείξει ότι η συμμετοχή στρατιωτικών τμημάτων είναι υποχρεωτική σε κάθε τοπική επέτειο, ανεξαρτήτως των συνθηκών.

Ποιος αποφασίζει ποια στρατιωτικά τμήματα θα συμμετάσχουν;

Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και το Προεδρικό Διάταγμα 84/2009, που αφορά τον Κανονισμό Εξωτερικής Υπηρεσίας των Στρατευμάτων.

Στο πλαίσιο των διατάξεών του προβλέπεται η αρμοδιότητα των στρατιωτικών αρχών για τον καθορισμό των στρατευμάτων που συμμετέχουν στις επίσημες στρατιωτικές εκδηλώσεις, καθώς και για τον ορισμό των υπευθύνων αξιωματικών και των προσώπων που έχουν την ευθύνη της οργάνωσης.

Αυτό σημαίνει ότι η συμμετοχή των στρατιωτικών τμημάτων δεν αποτελεί απόφαση του δημάρχου ή κάποιου πολιτιστικού φορέα που διοργανώνει την παρέλαση.

Η στρατιωτική ιεραρχία έχει την αρμοδιότητα να οργανώνει και να καθορίζει τη συμμετοχή των μονάδων, στο πλαίσιο των σχετικών διαταγών και κανονισμών.

Στην περίπτωση της Μυτιλήνης, το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί δεν πραγματοποιήθηκε η στρατιωτική παρέλαση, αλλά και ποια ακριβώς υπηρεσιακή διαδικασία ακολουθήθηκε για την απόφαση αποχώρησης των τμημάτων.

Η επίκληση της ασφάλειας και η απόφαση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας

Σύμφωνα με πληροφορίες το Υπουργείο Εσωτερικών έκρινε ότι δεν ήταν ασφαλής η διεξαγωγή της παρέλασης υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες και στη συνέχεια ακολούθησε εντολή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για την απόσυρση των στρατιωτικών τμημάτων.

Η πληροφορία αυτή είναι καθοριστική, καθώς συνδέει την απουσία του Στρατού με την εκτίμηση περί ζητημάτων ασφαλείας που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο της σχετικής εντολής ούτε αναλυτική επίσημη ανακοίνωση που να εξηγεί το σκεπτικό της απόφασης.

Δεν γνωρίζουμε, συνεπώς, ποια συγκεκριμένα περιστατικά ή ποια δεδομένα αξιολογήθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ούτε αν εξετάστηκαν εναλλακτικές λύσεις για τη διεξαγωγή του στρατιωτικού σκέλους.

Η προστασία της ασφάλειας των στρατιωτικών και των πολιτών αποτελεί αυτονόητη προτεραιότητα. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί την ανάγκη να υπάρξει σαφής ενημέρωση για μια απόφαση με τόσο έντονο συμβολισμό.

Γιατί παρέλασαν μαθητές και σύλλογοι, αλλά όχι ο Στρατός;

Ένα από τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι γιατί τελικά κρίθηκε δυνατό να πραγματοποιηθεί η μαθητική και πολιτική παρέλαση, ενώ δεν πραγματοποιήθηκε η στρατιωτική.

Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με ασφάλεια χωρίς να γνωρίζουμε το πλήρες περιεχόμενο των υπηρεσιακών εκτιμήσεων.

Οι συνθήκες ασφαλείας για διαφορετικά τμήματα μιας παρέλασης μπορεί να αξιολογούνται με διαφορετικά κριτήρια. Η παρουσία στρατιωτικών σχηματισμών, η διάταξη και η κίνησή τους, καθώς και οι απαιτήσεις προστασίας τους, ενδέχεται να δημιουργούν διαφορετικές επιχειρησιακές προϋποθέσεις.

Αυτό, όμως, είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο χρειάζεται επίσημη ενημέρωση.

Δεν αρκεί να γνωρίζουμε ότι υπήρξε απόφαση αποχώρησης. Χρειάζεται να γνωρίζουμε γιατί η συγκεκριμένη απόφαση κρίθηκε αναγκαία και γιατί δεν μπορούσε να εφαρμοστεί κάποια άλλη λύση.

Οι κτηνοτρόφοι δεν ζήτησαν την αποχώρηση του Στρατού

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποσαφήνιση της στάσης των διαμαρτυρόμενων κτηνοτρόφων.

Όπως προκύπτει από τα δημοσιεύματα της ημέρας, οι συγκεντρωμένοι διαφωνούσαν με την παρουσία πολιτικών προσώπων στην εξέδρα και όχι με τη διεξαγωγή της παρέλασης.

Το αίτημά τους ήταν να πραγματοποιηθεί η εκδήλωση χωρίς πολιτικούς και εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης, με εξαίρεση τον δήμαρχο Μυτιλήνης, ενώ επιθυμούσαν να παραμείνουν οι στρατιωτικοί στην εξέδρα.

Το γεγονός αυτό διαφοροποιεί ουσιαστικά την υπόθεση.

Η αποχώρηση των στρατιωτικών τμημάτων δεν μπορεί να αποδοθεί ως άμεση απαίτηση των κτηνοτρόφων. Ήταν απόφαση που ελήφθη από τη στρατιωτική πλευρά, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, έπειτα από τις εκτιμήσεις για τις συνθήκες διεξαγωγής της εκδήλωσης.

Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Η απουσία των στρατιωτικών τμημάτων από την επέτειο της απελευθέρωσης της Μυτιλήνης δημιουργεί συγκεκριμένα ερωτήματα, στα οποία η αρμόδια πολιτική και στρατιωτική ηγεσία οφείλει να απαντήσει:

1. Ποια ακριβώς στρατιωτική αρχή έλαβε την απόφαση να αποχωρήσουν τα στρατιωτικά τμήματα;

2. Υπήρξε γραπτή διαταγή ή άλλη επίσημη υπηρεσιακή εντολή;

3. Ποια ήταν η συγκεκριμένη εκτίμηση κινδύνου που οδήγησε στην απόφαση;

4. Ποια ήταν η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών και πώς διαβιβάστηκε στη στρατιωτική ηγεσία;

5. Εξετάστηκε το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθεί η στρατιωτική παρέλαση με πρόσθετα μέτρα ασφαλείας;

6. Γιατί κρίθηκε ότι μπορούσαν να παρελάσουν μαθητές και πολιτιστικοί σύλλογοι, αλλά όχι τα στρατιωτικά τμήματα;

7. Υπήρξε συνεννόηση με τις τοπικές στρατιωτικές αρχές και ειδικότερα με την 98 ΑΔΤΕ πριν από την τελική απόφαση;

Οι απαντήσεις αυτές δεν αφορούν μόνο τη φετινή διοργάνωση. Αφορούν και τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται αντίστοιχες περιστάσεις σε μελλοντικές εθνικές και τοπικές επετείους.

Μια επέτειος απελευθέρωσης χωρίς στρατιωτικά τμήματα

Η 8η Νοεμβρίου δεν είναι μια συνηθισμένη ημέρα για τη Μυτιλήνη.

Η απελευθέρωση της Λέσβου το 1912 αποτελεί σημείο αναφοράς για την ιστορική μνήμη του τόπου. Η παρουσία των Ενόπλων Δυνάμεων στις επετειακές εκδηλώσεις έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς συνδέει τη σημερινή Ελλάδα με την ιστορική πορεία και τους αγώνες για την ελευθερία.

Η φετινή παρέλαση πραγματοποιήθηκε, αλλά χωρίς το στρατιωτικό σκέλος της. Η εικόνα αυτή καταγράφηκε και αποτελεί πλέον μέρος της ιστορίας της 114ης επετείου.

Δεν είναι απαραίτητο να αμφισβητήσει κανείς την αρμοδιότητα των στρατιωτικών αρχών ή την ανάγκη λήψης μέτρων ασφαλείας για να ζητήσει εξηγήσεις.

Αντιθέτως, όσο πιο σοβαρή είναι μια απόφαση, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη να αιτιολογείται με σαφήνεια.

Η Λέσβος δικαιούται να γνωρίζει γιατί, σε μια τόσο σημαντική ημέρα, τα στρατιωτικά τμήματα που είχαν προετοιμαστεί να παρελάσουν τελικά αποχώρησαν.

Γιατί η ασφάλεια είναι προτεραιότητα, αλλά και η ενημέρωση των πολιτών αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και οι αρμόδιες στρατιωτικές αρχές καλούνται να δώσουν τις απαραίτητες διευκρινίσεις.

Η 8η Νοεμβρίου του 2026 θα μείνει στη μνήμη όχι μόνο για την κινητοποίηση των κτηνοτρόφων και την καθυστέρηση της παρέλασης, αλλά και για την απουσία του Στρατού από μια επέτειο που έχει άρρηκτη σχέση με την ιστορία και την ελευθερία της Λέσβου.