ΕΡΕΥΝΑ | Σύνταξη 700-800 ευρώ στη Λέσβο: Πώς βγαίνει ο μήνας για έναν ηλικιωμένο;

LESVOSPOST.COM

Ρεπορτάζ – Έρευνα | Τοπική οικονομία

Τρόφιμα, ρεύμα, θέρμανση, φάρμακα και μετακινήσεις εξαντλούν το μηνιαίο εισόδημα. Η δύσκολη καθημερινότητα των ηλικιωμένων που ζουν μόνοι και η ανάγκη ενίσχυσης των κοινωνικών δομών στα χωριά του νησιού.

Για έναν ηλικιωμένο που ζει μόνος στη Λέσβο και λαμβάνει σύνταξη 700-800 ευρώ, η καθημερινότητα συχνά ξεκινά με έναν υπολογισμό: πόσα χρήματα μπορεί να διαθέσει για τα τρόφιμα, πόσο θα κοστίσει η θέρμανση και αν θα περισσέψουν χρήματα για τα φάρμακά του.

Η τρίτη ηλικία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές προκλήσεις για τη Λέσβο, ένα νησί με διάσπαρτους οικισμούς, αποστάσεις μεταξύ των χωριών και αυξημένες ανάγκες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Μια κοινωνία που γερνά

Η απογραφή πληθυσμού του 2021 της ΕΛΣΤΑΤ αποτελεί τη βασική επίσημη πηγή για τη δημογραφική εικόνα του νησιού. Τα αναλυτικά στοιχεία της περιλαμβάνουν ηλικιακές ομάδες, μονοπρόσωπα νοικοκυριά και δημοτικές κοινότητες.

Η γήρανση του πληθυσμού δεν είναι απλώς ένας στατιστικός δείκτης. Συνδέεται με την απομόνωση, τη δυσκολία μετακίνησης και την αυξανόμενη ανάγκη υποστήριξης ανθρώπων που δεν έχουν καθημερινή οικογενειακή βοήθεια.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις συντάξεις

Η μηνιαία έκθεση ΗΛΙΟΣ της ΗΔΙΚΑ για τον Οκτώβριο του 2026 καταγράφει 2.542.800 συνταξιούχους σε ολόκληρη τη χώρα.

Η μέση σύνταξη γήρατος ανέρχεται σε 1.221,95 ευρώ, ενώ η διάμεση βρίσκεται στα 1.143,50 ευρώ.

Στο Βόρειο Αιγαίο καταγράφονται 78.673 καταβαλλόμενες συντάξεις. Ο αριθμός αφορά το σύνολο της Περιφέρειας και δεν πρέπει να συγχέεται με τον αριθμό των συνταξιούχων της Λέσβου.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσοι από τους συνταξιούχους του νησιού βρίσκονται στην κατηγορία των 700-800 ευρώ, καθώς η συγκεκριμένη οικονομική κατάσταση αφήνει ελάχιστα περιθώρια για απρόβλεπτες δαπάνες.

Πόσο κοστίζει η καθημερινότητα;

Ας εξετάσουμε ένα ενδεικτικό οικονομικό σενάριο για έναν ηλικιωμένο που κατοικεί σε δικό του σπίτι, χωρίς να πληρώνει ενοίκιο.

Ένας περιορισμένος μηνιαίος προϋπολογισμός μπορεί να περιλαμβάνει:

• Τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης: 220-260 ευρώ.

• Ηλεκτρικό ρεύμα: 50-80 ευρώ.

• Θέρμανση: 70-120 ευρώ ως μέση μηνιαία πρόβλεψη.

• Φάρμακα και συμμετοχές: 25-60 ευρώ.

• Μετακινήσεις: 30-60 ευρώ.

• Νερό, τηλέφωνο και λοιπά έξοδα: 40-60 ευρώ.

Το συνολικό κόστος εκτιμάται σε 435-640 ευρώ τον μήνα.

Τα ποσά αποτελούν ενδεικτικό μοντέλο προϋπολογισμού και όχι επίσημη έρευνα δαπανών ηλικιωμένων της Λέσβου.

Ιδιαίτερα επιβαρυντική είναι η θέρμανση. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Τιμών Καυσίμων, στις 11 Νοεμβρίου 2026 η μέση τιμή πετρελαίου θέρμανσης στον νομό Λέσβου ήταν 1,601 ευρώ το λίτρο. Η αγορά 500 λίτρων απαιτεί περίπου 800 ευρώ.

Μια τέτοια δαπάνη μπορεί να απορροφήσει ολόκληρο το μηνιαίο εισόδημα ενός ηλικιωμένου.

Στα χωριά η δυσκολία είναι μεγαλύτερη

Η οικονομική πίεση δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα.

Ένας ηλικιωμένος που ζει στον Μεσότοπο, στην Άντισσα, στον Μανταμάδο, στην Αγιάσο ή σε έναν μικρότερο οικισμό μπορεί να χρειαστεί να μετακινηθεί αρκετά χιλιόμετρα για να επισκεφθεί γιατρό, να προμηθευτεί φάρμακα ή να διεκπεραιώσει μια δημόσια υπηρεσία.

Η περιορισμένη συγκοινωνία, η δυσκολία οδήγησης και η απουσία συγγενών δημιουργούν συνθήκες κοινωνικής απομόνωσης.

Για αρκετούς ανθρώπους, ακόμη και μια απλή επίσκεψη στη Μυτιλήνη μπορεί να απαιτεί οργάνωση και επιπλέον χρήματα.

Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας

Στον Δήμο Μυτιλήνης λειτουργούν τα ΚΑΠΗ Μυτιλήνης και Πλωμαρίου, με υπηρεσίες κοινωνικής εργασίας, φυσικοθεραπείας, εργοθεραπείας και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.

Το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» προσφέρει δωρεάν υποστήριξη σε ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία, με νοσηλευτική φροντίδα, βοήθεια στις καθημερινές ανάγκες και επισκέψεις στο σπίτι.

Στη Δυτική Λέσβο λειτουργούν αντίστοιχες υπηρεσίες σε επτά σημεία, μεταξύ των οποίων η Καλλονή, η Ερεσός, ο Μόλυβος, ο Πολιχνίτος, η Πέτρα, ο Μανταμάδος και η Αγία Παρασκευή.

Παράλληλα, το Κοινωνικό Παντοπωλείο και το Κοινωνικό Φαρμακείο του Συνδέσμου Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης Δήμων Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου αποτελούν σημαντικές δομές στήριξης για οικονομικά ευάλωτους πολίτες.

Ποια επιδόματα μπορούν να βοηθήσουν;

Οι ηλικιωμένοι μπορούν, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις, να αξιοποιήσουν κοινωνικές παροχές όπως:

• Το επίδομα ανασφάλιστων υπερηλίκων του ΟΠΕΚΑ, ύψους 418,95 ευρώ από το 2026, με συγκεκριμένα ηλικιακά, εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

• Το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο για μειωμένες χρεώσεις ηλεκτρικού ρεύματος.

• Το επίδομα θέρμανσης, εφόσον πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια.

• Το επίδομα στέγασης, για όσους ενοικιάζουν κύρια κατοικία και πληρούν τις προϋποθέσεις.

Ωστόσο, δεν δικαιούνται όλοι οι συνταξιούχοι αυτές τις ενισχύσεις. Για παράδειγμα, το επίδομα στέγασης για ένα άτομο προβλέπει εισοδηματικό όριο 7.000 ευρώ ετησίως, γεγονός που αποκλείει συνήθως έναν συνταξιούχο με μηνιαία σύνταξη 700-800 ευρώ.

Το δικαίωμα στην αξιοπρεπή τρίτη ηλικία

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το ύψος των συντάξεων. Αφορά την πρόσβαση στην υγεία, την κοινωνική φροντίδα, τη μετακίνηση και την ανθρώπινη παρουσία.

Η Λέσβος χρειάζεται να γνωρίζει πόσοι ηλικιωμένοι ζουν μόνοι, πόσοι χρειάζονται καθημερινή βοήθεια και πόσοι εξυπηρετούνται πραγματικά από τις υπάρχουσες δομές.

Γιατί ένας άνθρωπος που εργάστηκε μια ολόκληρη ζωή δεν πρέπει να φτάνει στο σημείο να επιλέγει ανάμεσα στη θέρμανση, στα τρόφιμα και στα φάρμακά του.

Η αξιοπρεπής διαβίωση στην τρίτη ηλικία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι κοινωνική υποχρέωση.