Έξι εκατομμύρια ευρώ για την κτηνοτροφία στη Λέσβο – Στο σχέδιο εκσυγχρονισμού έως 300 κτηνοτροφικές μονάδες

Μεγάλη παρέμβαση για τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό της κτηνοτροφίας δρομολογεί η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Η διακήρυξη προβλέπει χαρτογράφηση και τεχνική αξιολόγηση έως 300 κτηνοτροφικών μονάδων σε Λέσβο και Χίο, εξατομικευμένα σχέδια εκσυγχρονισμού, ψηφιακό μητρώο, αισθητήρες, συστήματα αναγνώρισης ζώων και υποστήριξη για αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων. Το έργο έχει προϋπολογισμό 6 εκατ. ευρώ και διάρκεια 22 μηνών.

Ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα τεχνολογικής αναβάθμισης του πρωτογενούς τομέα στο Βόρειο Αιγαίο δρομολογεί η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, προκηρύσσοντας διεθνή ανοικτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό για την υλοποίηση του έργου «Ευφυής Κτηνοτροφία στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου – Smart Livestock Farming».

Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 6.000.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ενώ η διάρκεια υλοποίησης ορίζεται σε 22 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης.

Το πρόγραμμα αφορά τη Λέσβο και τη Χίο και φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και οργανώνονται οι κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, μέσα από τη χρήση νέων τεχνολογιών, την καλύτερη διαχείριση του ζωικού κεφαλαίου και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει για τη Λέσβο, όπου η κτηνοτροφία αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες της τοπικής οικονομίας, της απασχόλησης και της παραγωγικής δραστηριότητας.

Έως 300 κτηνοτροφικές μονάδες στο πρόγραμμα

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται έως 300 κτηνοτροφικές μονάδες από τη Λέσβο και τη Χίο.

Σύμφωνα με τη διακήρυξη, προβλέπεται η επιτόπια καταγραφή, η γεωγραφική χαρτογράφηση και η τεχνική αξιολόγηση των μονάδων που θα συμμετάσχουν.

Για κάθε κτηνοτροφική εκμετάλλευση θα δημιουργηθεί ένας εξατομικευμένος φάκελος, στον οποίο θα καταγράφονται στοιχεία όπως:

• Η γεωγραφική θέση της μονάδας.

• Ο αριθμός και το είδος των ζώων.

• Οι εγκαταστάσεις και ο διαθέσιμος εξοπλισμός.

• Οι παραγωγικές δυνατότητες.

• Το τεχνολογικό επίπεδο της εκμετάλλευσης.

• Οι ενεργειακές ανάγκες.

• Οι περιβαλλοντικές παράμετροι.

• Οι ανάγκες εκσυγχρονισμού.

Η διαδικασία θα περιλαμβάνει επιτόπιες επισκέψεις από εξειδικευμένους γεωτεχνικούς και τεχνικούς συνεργάτες, οι οποίοι θα αξιολογήσουν την πραγματική κατάσταση κάθε μονάδας.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα για τις ανάγκες της κτηνοτροφίας στα δύο νησιά και να προκύψουν συγκεκριμένες προτάσεις αναβάθμισης.

Τι τεχνολογίες προβλέπονται για τις κτηνοτροφικές μονάδες

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του προγράμματος είναι οι τεχνολογικές λύσεις που προβλέπεται να μελετηθούν για τον εκσυγχρονισμό των μονάδων.

Μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται:

1. Ηλεκτρονική αναγνώριση ζώων (RFID)

Συστήματα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης που θα επιτρέπουν την καλύτερη παρακολούθηση του ζωικού κεφαλαίου και τη διαχείριση των παραγωγικών δεδομένων.

2. Έξυπνοι αισθητήρες

Αισθητήρες για την παρακολούθηση της υγείας και της ευζωίας των ζώων, καθώς και των περιβαλλοντικών συνθηκών στις εγκαταστάσεις.

3. Αυτόματοι αναλυτές γάλακτος

Τεχνολογίες που θα συμβάλλουν στην παρακολούθηση ποιοτικών και παραγωγικών χαρακτηριστικών του γάλακτος.

4. Ψηφιακά συστήματα διαχείρισης

Εφαρμογές για την καλύτερη οργάνωση της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης, την καταγραφή στοιχείων και την παρακολούθηση της παραγωγής.

5. Ενεργειακή αναβάθμιση

Προτάσεις αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως φωτοβολταϊκά και βιομάζα, με στόχο τη μείωση του λειτουργικού κόστους.

Οι τεχνολογικές λύσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους. Θα προτείνονται ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε κτηνοτροφικής μονάδας.

Ξεχωριστό σχέδιο εκσυγχρονισμού για κάθε μονάδα

Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην καταγραφή των εγκαταστάσεων.

Για κάθε συμμετέχουσα μονάδα προβλέπεται η εκπόνηση εξατομικευμένης τεχνικής μελέτης, η οποία θα προσδιορίζει ποιες παρεμβάσεις είναι κατάλληλες και οικονομικά συμφέρουσες.

Οι μελέτες θα περιλαμβάνουν:

• Την επιλογή του κατάλληλου τεχνολογικού εξοπλισμού.

• Τις απαιτούμενες τεχνικές προδιαγραφές.

• Τον σχεδιασμό εγκατάστασης νέων συστημάτων.

• Την εκτίμηση του κόστους επένδυσης.

• Την αναμενόμενη εξοικονόμηση πόρων.

• Την απόδοση της επένδυσης.

• Τον χρόνο αποπληρωμής.

Παράλληλα, θα εξετάζονται παρεμβάσεις στη διαχείριση των κτηνοτροφικών αποβλήτων, με προτάσεις για αξιοποίηση βιοαερίου και κομποστοποίηση.

Σημαντικό στοιχείο αποτελεί επίσης η ενεργειακή και περιβαλλοντική αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, με έμφαση στην εξοικονόμηση ενέργειας και την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Ψηφιακός χάρτης της κτηνοτροφίας σε Λέσβο και Χίο

Στο πλαίσιο του έργου προβλέπεται η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος καταγραφής και χαρτογράφησης των κτηνοτροφικών μονάδων.

Το σύστημα θα διαθέτει γεωχωρική βάση δεδομένων, ψηφιακούς χάρτες και ηλεκτρονικές καρτέλες για τις συμμετέχουσες εκμεταλλεύσεις.

Η πλατφόρμα θα συγκεντρώνει πληροφορίες για τη θέση, το ζωικό κεφάλαιο, τις παραγωγικές δυνατότητες, τις υποδομές και το τεχνολογικό επίπεδο κάθε μονάδας.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα διασύνδεσης με δημόσιες βάσεις δεδομένων, όπως αυτές του ΟΠΕΚΕΠΕ και του ΕΛΓΑ, καθώς και με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις πρόσβασης.

Για τους κτηνοτρόφους και τις αρμόδιες υπηρεσίες, η δημιουργία μιας τέτοιας ψηφιακής υποδομής μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την καλύτερη οργάνωση και παρακολούθηση του κλάδου.

Υποστήριξη για χρηματοδοτήσεις και επενδύσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τη δημιουργία τεχνικών φακέλων που θα μπορούν να αξιοποιηθούν από τους κτηνοτρόφους σε μελλοντικές επενδυτικές προσπάθειες.

Για έως 300 συμμετέχουσες μονάδες προβλέπεται υποστήριξη στην τεκμηρίωση της επιλεξιμότητάς τους απέναντι σε διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Συγκεκριμένα, εξετάζεται η δυνατότητα σύνδεσης των προτεινόμενων επενδύσεων με:

• Τα Σχέδια Βελτίωσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027.

• Προγράμματα του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης.

• Περιφερειακά προγράμματα ΕΣΠΑ.

• Άλλες διαθέσιμες χρηματοδοτικές προσκλήσεις.

Επιπλέον, προβλέπεται η σύνταξη επιχειρηματικών σχεδίων με οικονομικές προβλέψεις πενταετίας, ανάλυση βιωσιμότητας και εκτιμήσεις ταμειακών ροών.

Εδώ χρειάζεται μία σημαντική διευκρίνιση: τα 6 εκατομμύρια ευρώ δεν αποτελούν απευθείας επιδότηση των κτηνοτρόφων ούτε προβλέπεται από τη συγκεκριμένη σύμβαση δωρεάν προμήθεια εξοπλισμού στις μονάδες.

Η χρηματοδότηση αφορά την εκπόνηση μελετών, την τεχνική υποστήριξη, την ανάπτυξη ψηφιακών συστημάτων, την κατάρτιση και τη δημιουργία επενδυτικών φακέλων, οι οποίοι θα μπορούν να αξιοποιηθούν σε διαθέσιμα προγράμματα.

Η τελική έγκριση οποιασδήποτε μελλοντικής επενδυτικής χρηματοδότησης θα εξαρτηθεί από τους όρους των αντίστοιχων προσκλήσεων.

Δώδεκα σεμινάρια και 18 πρακτικά εργαστήρια για κτηνοτρόφους

Το έργο περιλαμβάνει και σημαντικό πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Ειδικότερα προβλέπονται:

• Έξι θεματικές ενότητες εκπαιδευτικού υλικού.

• Δώδεκα εξειδικευμένα σεμινάρια κατάρτισης, έξι στη Λέσβο και έξι στη Χίο.

• Δεκαοκτώ πρακτικά εργαστήρια σε επιλεγμένες κτηνοτροφικές μονάδες, εννέα σε κάθε νησί.

Τα σεμινάρια θα έχουν διάρκεια μίας ημέρας και θα καλύπτουν θέματα όπως η χρήση αισθητήρων για την υγεία των ζώων, η ηλεκτρονική αναγνώριση, η ιχνηλασιμότητα, οι αναλυτές γάλακτος, η ευζωία και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Τα πρακτικά εργαστήρια θα δίνουν τη δυνατότητα στους παραγωγούς να γνωρίσουν από κοντά τις νέες τεχνολογίες και να εξοικειωθούν με τη χρήση τους στις καθημερινές εργασίες της εκμετάλλευσής τους.

Πού κατευθύνονται τα 6 εκατομμύρια ευρώ

Ο συνολικός προϋπολογισμός της σύμβασης ανέρχεται σε 6.000.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 17%.

Σύμφωνα με τον αναλυτικό οικονομικό πίνακα της διακήρυξης, η κατανομή ανά παραδοτέο είναι:

Παραδοτέο	Προϋπολογισμός
Τεχνικές μελέτες και αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης	807.500 €
Μελέτες εκσυγχρονισμού κτηνοτροφικών μονάδων	2.032.500 €
Ψηφιακό σύστημα καταγραφής και χαρτογράφησης	933.000 €
Μηχανισμός υποστήριξης και επιχειρησιακή ανάπτυξη	2.227.000 €
Σύνολο	6.000.000 €

Η χρηματοδότηση προέρχεται από τρεις πηγές:

• 4.320.000 ευρώ μέσω δανειακής χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

• 1.080.000 ευρώ από επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

• 600.000 ευρώ από εθνικούς πόρους.

Το έργο εντάσσεται στον Μηχανισμό Δίκαιης Μετάβασης και στην ευρύτερη προσπάθεια οικονομικής διαφοροποίησης της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.

Πότε ξεκινά ο διαγωνισμός

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει δημοσιεύσει τη διακήρυξη με αριθμό πρωτοκόλλου 66818/02-11-2026 και αριθμό ΕΣΗΔΗΣ 590108.

Η προθεσμία υποβολής προσφορών έχει οριστεί για τις 8 Δεκεμβρίου 2026 και ώρα 20:00, ενώ η ηλεκτρονική αποσφράγιση προβλέπεται για τις 16 Δεκεμβρίου 2026 και ώρα 12:00.

Η ανάθεση θα γίνει με κριτήριο τη βέλτιστη σχέση ποιότητας και τιμής.

Η διάρκεια της σύμβασης θα είναι 22 μήνες από την υπογραφή της.

Το μεγάλο στοίχημα για την κτηνοτροφία της Λέσβου

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Λέσβο, καθώς η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας και συνδέεται άμεσα με την παραγωγή γάλακτος, την τυροκομία, την απασχόληση και τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας στα χωριά.

Στην ίδια τη διακήρυξη, η Περιφέρεια αναφέρει ότι το Βόρειο Αιγαίο διαθέτει περισσότερα από 450.000 αιγοπρόβατα και πάνω από 2.200 κτηνοτροφικές μονάδες.

Παράλληλα, επισημαίνει προβλήματα όπως η περιορισμένη αξιοποίηση τεχνολογίας, το αυξημένο λειτουργικό κόστος, η έλλειψη οργανωμένων δεδομένων και οι πιέσεις που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή στους διαθέσιμους βοσκότοπους και στους φυσικούς πόρους.

Το ζητούμενο είναι το πρόγραμμα να μην περιοριστεί στην καταγραφή των προβλημάτων και στην παραγωγή τεχνικών μελετών.

Για τους κτηνοτρόφους της Λέσβου, πραγματική επιτυχία θα είναι να αποκτήσουν πρόσβαση σε εφαρμόσιμες λύσεις, να μειώσουν το κόστος παραγωγής, να βελτιώσουν τις συνθήκες εκτροφής και να μπορέσουν να αξιοποιήσουν χρηματοδοτικά εργαλεία για τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεών τους.

Τα 6 εκατομμύρια ευρώ δημιουργούν ένα σημαντικό πλαίσιο τεχνικής και ψηφιακής υποστήριξης. Το μεγάλο στοίχημα, όμως, θα είναι πόσες από τις κτηνοτροφικές μονάδες της Λέσβου θα μπορέσουν τελικά να μετατρέψουν αυτή την υποστήριξη σε πραγματικές επενδύσεις και καλύτερες συνθήκες παραγωγής.