Έρευνα στο 3ο Γυμνάσιο Μυτιλήνης: Τα social media επηρεάζουν την αυτοεικόνα και την ψυχική υγεία των εφήβων

Έντονο προβληματισμό προκαλούν τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο 3ο Γυμνάσιο Μυτιλήνης σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τον αντίκτυπό τους στην αυτοπεποίθηση και την ψυχική υγεία των εφήβων.

Η έρευνα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος ψυχικής υγείας «Ακαδημία Ενδυνάμωσης» του οργανισμού Openous, στο οποίο συμμετείχε το σχολείο κατά τη φετινή σχολική χρονιά. Μια ομάδα μαθητριών, με τη στήριξη των εκπαιδευτικών τους, σχεδίασε και διένειμε ανώνυμο ερωτηματολόγιο, στο οποίο απάντησαν 197 από τους συνολικά 210 μαθητές και μαθήτριες του σχολείου.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την εκτεταμένη χρήση των social media από τους εφήβους. Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου ένας στους πέντε μαθητές περνά περισσότερες από πέντε ώρες καθημερινά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ σχεδόν οι μισοί αφιερώνουν σε αυτά πάνω από τρεις ώρες την ημέρα.

Παρότι η πλειονότητα των μαθητών δηλώνει ότι η αυτοπεποίθησή της δεν επηρεάζεται από τα social media, οι απαντήσεις σε πιο εξειδικευμένα ερωτήματα αποκαλύπτουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Περίπου ένας στους τέσσερις εφήβους δηλώνει ότι επηρεάζεται ως προς την εικόνα που έχει για το σώμα του, ενώ τρεις στους τέσσερις αισθάνονται πίεση να αλλάξουν την εμφάνισή τους εξαιτίας των προτύπων που προβάλλονται στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι περίπου το 75% των μαθητών θεωρεί, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ότι η ζωή που προβάλλουν οι influencers είναι ρεαλιστική, ενώ αρκετοί αισθάνονται πως η δική τους ζωή υστερεί σε σύγκριση με αυτήν που παρουσιάζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Παράλληλα, περισσότεροι από ένας στους πέντε μαθητές αναφέρουν ότι βιώνουν αρνητικά συναισθήματα μετά από πολύωρη χρήση των social media, γεγονός που καταδεικνύει ότι αρκετοί έφηβοι αναγνωρίζουν ήδη τις αρνητικές επιπτώσεις της υπερβολικής ενασχόλησης με αυτά.

Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη ενημέρωση και εκπαίδευση των νέων γύρω από ζητήματα όπως η παραπληροφόρηση, η διαδικτυακή παραπλάνηση, ο εθισμός στις ψηφιακές πλατφόρμες και οι συνέπειες του ψηφιακού αποτυπώματος.

Αξιοσημείωτο είναι ότι το 40,6% των μαθητών θεωρεί απαραίτητη την επιβολή ορίου ηλικίας για τη χρήση των social media, ενώ το 36,5% υποστηρίζει την απαγόρευση των αλγοριθμικών ροών ατελείωτης κύλισης (infinite scroll), μέτρα που εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην προστασία της ψυχικής υγείας των νέων.

Όπως επισημαίνουν οι εκπαιδευτικοί που συντόνισαν το πρόγραμμα, η έρευνα δείχνει ότι οι ίδιοι οι έφηβοι διαθέτουν σημαντικό βαθμό επίγνωσης για τις προκλήσεις που δημιουργεί η ψηφιακή εποχή. Και αυτή η επίγνωση αποτελεί ίσως το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Υπεύθυνες του προγράμματος ήταν οι εκπαιδευτικοί Χριστίνα Σαββίδου, Λιάνα Κόκκινου και Ειρήνη Κατσούρη, με τη συμμετοχή ομάδας μαθητριών του σχολείου.