53 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου- Αφιέρωμα στον Μιχάλη Μυρογιάννη

Η εξέγερση που σημάδεψε τη σύγχρονη ελληνική ιστορία

Συμπληρώνονται φέτος 53 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1973, όταν χιλιάδες φοιτητές, μαθητές και πολίτες βγήκαν στους δρόμους της Αθήνας διεκδικώντας την αποκατάσταση της δημοκρατίας και την πτώση της στρατιωτικής δικτατορίας.

Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου και κορυφώθηκε τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου, όταν το τανκ του στρατού γκρέμισε την κεντρική πύλη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, εισβάλλοντας στον χώρο όπου βρίσκονταν συγκεντρωμένοι οι φοιτητές.

Η καταστολή ήταν αιματηρή. Στους δρόμους γύρω από το Πολυτεχνείο και σε διάφορα σημεία της Αθήνας καταγράφηκαν νεκροί και εκατοντάδες τραυματίες.

Ανάμεσα στα θύματα ήταν και ένας νέος με καταγωγή από τη Μυτιλήνη, ο Μιχάλης Μυρογιάννης.

Ποιος ήταν ο Μιχάλης Μυρογιάννης

Ο Μιχάλης Μυρογιάννης του Δημητρίου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μυτιλήνη. Το 1973 ήταν μόλις 20 ετών και εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος.

Βρισκόταν στην Αθήνα την περίοδο των γεγονότων του Πολυτεχνείου. Το όνομά του έμελλε να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά θύματα της αιματηρής καταστολής της δικτατορίας.

Στις 18 Νοεμβρίου 1973, μία ημέρα μετά την εισβολή του τανκ στο Πολυτεχνείο, ο νεαρός Μυτιληνιός βρέθηκε στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη.

Εκεί εκτυλίχθηκε η τραγωδία.

Ο συνταγματάρχης Νικόλαος Ντερτιλής πυροβόλησε τον 20χρονο στο κεφάλι με το περίστροφό του. Ο Μιχάλης Μυρογιάννης μεταφέρθηκε αρχικά στον Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και στη συνέχεια στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών, όπου υπέκυψε στα τραύματά του.

Η δολοφονία του αποτέλεσε μία από τις πλέον χαρακτηριστικές υποθέσεις που εξετάστηκαν στη δικαστική διερεύνηση των εγκλημάτων της δικτατορίας.

Η μητέρα του και η προσπάθεια συγκάλυψης

Ιδιαίτερα συγκλονιστική είναι και η μαρτυρία της μητέρας του, Ανθής Μυρογιάννη, η οποία περιέγραψε χρόνια αργότερα τις στιγμές που σημάδεψαν την οικογένειά της.

Στο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ «Θυμάμαι…», παραγωγής 1986, η μητέρα του Μιχάλη μίλησε για τον γιο της, τον θάνατό του και τις προσπάθειες που έγιναν προκειμένου να εξαγοραστεί η σιωπή της ενόψει της δικαστικής διαδικασίας.

Η ίδια περιέγραψε επίσης την αναγνώριση της σορού του παιδιού της στο νεκροτομείο.

Πρόκειται για μία από τις μαρτυρίες που διασώζουν όχι μόνο την ιστορική πραγματικότητα, αλλά και το ανθρώπινο κόστος της δικτατορίας.

Η καταδίκη του Νικόλαου Ντερτιλή

Η υπόθεση της δολοφονίας του Μιχάλη Μυρογιάννη εξετάστηκε στη μεγάλη δίκη για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1975.

Το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών έκρινε ομόφωνα ένοχο τον Νικόλαο Ντερτιλή για την εκ προθέσεως δολοφονία του 20χρονου Μυτιληνιού και του επέβαλε την ποινή της ισόβιας κάθειρξης.

Η καταδίκη αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες δικαστικές αποφάσεις που αφορούσαν την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης.

Η Μυτιλήνη δεν τον ξέχασε ποτέ

Για τη Λέσβο, ο Μιχάλης Μυρογιάννης δεν είναι απλώς ένα όνομα στον κατάλογο των θυμάτων του Πολυτεχνείου.

Είναι ο άνθρωπος που ξεκίνησε από τη Μυτιλήνη, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις πιο σκοτεινές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας και δεν επέστρεψε ποτέ στην πατρίδα του.

Η μνήμη του διατηρείται ζωντανή στο πάρκο της Αγίας Ειρήνης στη Μυτιλήνη, όπου βρίσκεται η προτομή του και κάθε χρόνο αποτελεί σημείο αναφοράς για τις εκδηλώσεις τιμής και μνήμης.

Η προτομή του έχει συνδεθεί με τις επετειακές εκδηλώσεις της 17ης Νοεμβρίου, ενώ μαθητές, εκπρόσωποι φορέων, συλλογικότητες και πολίτες αποτίουν φόρο τιμής στη μνήμη του.

Η Μυτιλήνη θυμάται τον δικό της νεκρό. Έναν νέο μόλις 20 ετών, του οποίου η ζωή κόπηκε βίαια σε μια περίοδο κατά την οποία η ελευθερία και η δημοκρατία βρίσκονταν υπό διωγμό.

53 χρόνια μετά, η ιστορία παραμένει ζωντανή


Η επέτειος του Πολυτεχνείου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι μια υπενθύμιση των συνεπειών της κατάλυσης της δημοκρατίας, της βίας και της καταπάτησης των ελευθεριών.

Η ιστορία του Μιχάλη Μυρογιάννη έχει ιδιαίτερη θέση στη μνήμη της Λέσβου. Γιατί πίσω από κάθε ιστορική επέτειο υπάρχουν πραγματικοί άνθρωποι, οικογένειες που έχασαν τους δικούς τους και ζωές που δεν πρόλαβαν να ολοκληρωθούν.

Πενήντα τρία χρόνια μετά, το όνομά του εξακολουθεί να θυμίζει ότι η δημοκρατία, η ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι αυτονόητα.

Και στη Μυτιλήνη, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη στο πάρκο της Αγίας Ειρήνης κρατά ζωντανή τη μνήμη ενός παιδιού της Λέσβου που δεν πρέπει να ξεχαστεί.

Επιστολή της μητέρας του Μιχάλη Μυρογιάννη (Νοέμβρης 1983):

«ΜΑΝΑ ΔΕΝ ΠΕΘΑΝΑ …»:

«Πριν 10 χρόνια, αυτή τη μέρα, είχα κι εγώ ένα παλικάρι, που έφυγε να πάει στο Πολυτεχνείο και από τότε δεν ξαναγύρισε.

Θυμάμαι τα τελευταία του λόγια: « Μάνα, πόσο όμορφη είναι η ζωή. Μάνα, τι ωραία λόγια έχει ο Εθνικός μας Ύμνος». Κι όταν του είπα, μη βγεις αγόρι μου σήμερα, μου απάντησε με το τραγούδι:

«Κράτα, μάνα, και θα γίνει το μεγάλο πήδημα, λευτεριά και ρωμιοσύνη είναι αδέρφια δίδυμα».


Θυμάμαι και κάτι ακόμα: Εκείνο το πρωί όσες φορές έπαιρνα νερό, κι έβγαινα στην αυλή να ποτίσω τις γλάστρες με τα λουλούδια, έτρεχε και με φιλούσε. Τότε δεν μπορούσα να εξηγήσω το γιατί. Τα δεχόμουν όλα αμίλητη και περήφανη. Τώρα ξέρω γιατί. Τώρα που έχω μείνει με ένα χαρτί στο χέρι που λέει: «Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας». Κι όταν πια η μοναξιά, η πίκρα, ο πόνος, γίνονται αγανάκτηση, είναι σαν να ακούω τη φωνή του να μου λέει: « Μάνα, δεν πέθανα. Το αίμα μου σας ελευθέρωσε». Και τότε σκέπτομαι και ευχαριστώ όλους εκείνους που τον τίμησαν και τον τιμούν με οποιοδήποτε τρόπο.

Και βλέπω τη μορφή της προτομής του, που βρίσκεται στη Μυτιλήνη, να μου χαμογελά».

Πώς να μην κλάψεις, πώς να μην πονέσεις στο δράμα και την περηφάνια της μάνας, πώς να μην τραγουδήσεις «Γλυκέ μου εσύ δε χάθηκες, ωιμέ, μέσα στις φλέβες μου είσαι. Γιε μου, στις φλέβες ολουνών, καημέ, έμπα βαθιά και ζήσε».

[ Από  την  ιστοσελίδα  Lefteria ]