.png)
ΖΗΤΩ η ελευθερία: 08-11-26: 114 χρόνια από την απελευθέρωση της Μυτιλήνης, από τον τουρκικό ζυγό (pics,vids)
Το LesvosPost.com σήμερα τιμώντας την απελευθέρωση της Μυτιλήνης και τους αγωνιστές Λέσβιους που έπεσαν για την πατρίδα στα πρώτα θέματα του θα έχει αποκλειστικά και μόνο αφιερώματα για τις ιστορικές εκείνες ημέρες από διάφορα ιστορικά γεγονότα….
Από την ιστορική άφιξη του θωρηκτού «Αβέρωφ» και την αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Μυτιλήνη μέχρι τη μάχη του Κλαπάδου και την οριστική απελευθέρωση της Λέσβου στις 8 Δεκεμβρίου 1912. Ένα ιστορικό αφιέρωμα του LesvosPost για τις ημέρες που άλλαξαν για πάντα την ιστορία του νησιού.
Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν αποτελούν απλώς μια αναφορά στο ημερολόγιο. Είναι κομμάτια της ιστορίας, μνήμες που περνούν από γενιά σε γενιά και γεγονότα που καθορίζουν την πορεία ενός τόπου.
Για τη Λέσβο, μία από αυτές τις ημερομηνίες είναι η 8η Νοεμβρίου 1912.
Εκείνο το πρωινό, έπειτα από περίπου 450 χρόνια οθωμανικής κυριαρχίας, ο ελληνικός στόλος εμφανίστηκε στα νερά της Μυτιλήνης. Επικεφαλής βρισκόταν το θωρηκτό «Αβέρωφ», το πλοίο που είχε ήδη συνδεθεί με τις μεγάλες ναυτικές επιτυχίες του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.
Για τους κατοίκους της Μυτιλήνης δεν ήταν απλώς η εμφάνιση πολεμικών πλοίων στον ορίζοντα. Ήταν η στιγμή που περίμεναν γενιές ολόκληρες. Η στιγμή που η προσδοκία της ελευθερίας άρχισε να γίνεται πραγματικότητα.
Η 8η Νοεμβρίου 1912 έμεινε στην ιστορία ως η ημέρα απελευθέρωσης της πόλης της Μυτιλήνης. Η απελευθέρωση, ωστόσο, ολόκληρης της Λέσβου θα ολοκληρωνόταν έναν μήνα αργότερα, στις 8 Δεκεμβρίου, μετά τις πολεμικές επιχειρήσεις και τη μάχη του Κλαπάδου.
Το φθινόπωρο του 1912, οι εξελίξεις στους Βαλκανικούς Πολέμους είχαν δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες στους χριστιανικούς πληθυσμούς της Λέσβου.
Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, στις 26 Οκτωβρίου 1912, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την ελπίδα ότι η σειρά των νησιών του ανατολικού Αιγαίου θα ερχόταν σύντομα.
Οι πληροφορίες για την κίνηση του ελληνικού στόλου κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα, ενώ οι κάτοικοι προσπαθούσαν να μάθουν τι επρόκειτο να συμβεί.
Μία από τις χαρακτηριστικές ιστορίες εκείνων των ημερών συνδέεται με έναν νεαρό ψαρά από τη Μήθυμνα, τον Μιχάλη Σαβάδα.
Η επιτροπή του Πλωμαρίου και η συνάντηση με τον Κουντουριώτη
Σημαντικό ρόλο στην επίσπευση της απελευθέρωσης έπαιξε και η πρωτοβουλία των κατοίκων του Πλωμαρίου.
Μια επιτροπή Πλωμαριτών κατάφερε να ταξιδέψει με καΐκι μέχρι τον Μούδρο της Λήμνου, όπου βρισκόταν ο αρχηγός του ελληνικού στόλου, ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης.
Οι εκπρόσωποι του Πλωμαρίου μετέφεραν στον ναύαρχο έγγραφα του μητροπολίτη Κυρίλλου και των δημογερόντων της Μυτιλήνης και του Πλωμαρίου, με τα οποία ζητούσαν την όσο το δυνατόν ταχύτερη επέμβαση του ελληνικού στόλου.
Δεν επρόκειτο απλώς για μια τυπική παράκληση. Οι κάτοικοι γνώριζαν ότι οι εξελίξεις μπορούσαν να γίνουν επικίνδυνες και πίεζαν για την άμεση παρουσία των ελληνικών δυνάμεων στο νησί.
Η παρέμβαση αυτή συνέβαλε στην επίσπευση της επιχείρησης και η απόφαση για την κατάληψη της Λέσβου ορίστηκε για τις 8 Νοεμβρίου.
Ξημερώματα της 8ης Νοεμβρίου 1912.
Η πόλη βρίσκεται σε αναβρασμό. Οι πληροφορίες για την άφιξη του ελληνικού στόλου έχουν προκαλέσει πρωτοφανή ενθουσιασμό.
Περίπου στις 7 το πρωί, τα ελληνικά πολεμικά πλοία εμφανίζονται μπροστά από τη Μυτιλήνη.
Στον στόλο συμμετείχαν τα θωρηκτά «Αβέρωφ», «Σπέτσαι», «Ύδρα» και «Ψαρά», αντιτορπιλικά, τορπιλοβόλα και βοηθητικά πλοία.
Οι κάτοικοι ξεχύνονται στους δρόμους και συγκεντρώνονται στις ακτές, στο λιμάνι, στα Τσαμάκια, στο Κιόσκι και στην Επάνω Σκάλα.
Από τον «Αβέρωφ» ακούγεται το εμβατήριο «Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά».
Οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν χαρμόσυνα, ελληνικές σημαίες εμφανίζονται στα σπίτια και στα δημόσια κτίρια, ενώ άνθρωποι αγκαλιάζονται και κλαίνε από συγκίνηση.
Για τους Μυτιληνιούς, η εικόνα του ελληνικού στόλου ήταν η εικόνα της ελευθερίας που περίμεναν επί αιώνες.
Το τελεσίγραφο του ναυάρχου και οι διαπραγματεύσεις
Η επιχείρηση δεν εξελίχθηκε χωρίς διαπραγματεύσεις.
Από το θωρηκτό «Αβέρωφ» αποστέλλεται ατμάκατος προς το λιμάνι της Μυτιλήνης, με λευκή σημαία στην πλώρη και ελληνική στην πρύμνη.
Επικεφαλής της αποστολής ήταν ο αξιωματικός του Ελληνικού Ναυτικού Βασίλειος Καραμούζος, πρόσωπο γνωστό στους κατοίκους του νησιού.
Ο Καραμούζος μεταφέρει στο Διοικητήριο το τελεσίγραφο του ναυάρχου Κουντουριώτη προς τον οθωμανό διοικητή, με το οποίο ζητείται η παράδοση της πόλης μέσα σε τρεις ώρες.
Οι τοπικές αρχές προσπαθούν να αποφύγουν μια αιματηρή σύγκρουση μέσα στην πόλη.
Είχε προηγηθεί η συγκρότηση επιτροπής στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι των χριστιανών και των μουσουλμάνων κατοίκων, με στόχο την ειρηνική μετάβαση της εξουσίας.
Από την πλευρά των χριστιανών συμμετείχαν ο μητροπολίτης Κύριλλος, ο δήμαρχος Βασιλείου και άλλοι δημογέροντες. Από την πλευρά των μουσουλμάνων συμμετείχαν ο μουφτής και άλλοι τοπικοί αξιωματούχοι.
Ο οθωμανός φρούραρχος, ταγματάρχης Αμπντούλ Γκανί, εμφανιζόταν αντίθετος στην άμεση παράδοση της πόλης.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων κατατέθηκαν διάφορες προτάσεις, μεταξύ των οποίων η αποχώρηση του οθωμανικού στρατού από την πόλη και η δυνατότητα υποχώρησής του στο εσωτερικό του νησιού.
Ο Κουντουριώτης απέρριψε τις προτάσεις που προέβλεπαν την αναβολή της επιχείρησης ή τη μεταφορά του οθωμανικού στρατού στη Μικρά Ασία με ελληνικά πλοία. Αποδέχθηκε, ωστόσο, την αποχώρηση των οθωμανικών δυνάμεων προς το εσωτερικό της Λέσβου, προκειμένου να αποφευχθεί αιματοχυσία στη Μυτιλήνη.
Η αποβίβαση των ελληνικών δυνάμεων και η ελληνική σημαία
Στη 1:30 το μεσημέρι αρχίζει η αποβίβαση των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων.
Τα ελληνικά στρατεύματα αποβιβάζονται σε διαφορετικά σημεία της πόλης, μεταξύ των οποίων το λιμάνι, η Πετρόσκαλα και η Επάνω Σκάλα.
Η δύναμη που συμμετείχε στην επιχείρηση αποτελούνταν, σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή, από 1.096 στρατιώτες του τάγματος Μανουσάκη και 300 πεζοναύτες του αγήματος του Κωνσταντίνου Μελά, αδελφού του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά.
Επικεφαλής του πρώτου αποβατικού αγήματος ήταν ο Βασίλειος Καραμούζος.
Το άγημα κατευθύνθηκε προς το κυβερνητικό κτίριο και κατέλαβε το Διοικητήριο.
Στον εξώστη του υψώθηκε η ελληνική σημαία.
Ο ελληνικός στόλος χαιρέτισε την έπαρση της σημαίας με 21 κανονιοβολισμούς.
Ήταν η στιγμή που η ελληνική κυριαρχία εγκαθιδρυόταν επίσημα στην πόλη της Μυτιλήνης.
Οι ιστορικές εφημερίδες της εποχής περιγράφουν με συγκίνηση τα γεγονότα.
Η εφημερίδα «Λέσβος», στο φύλλο της 8ης Νοεμβρίου 1912, καταγράφει την εμφάνιση του ελληνικού στόλου και την αποβίβαση του πρώτου αγήματος στην Πετρόσκαλα.
Αντίστοιχα, η εφημερίδα «Λαϊκός Αγών» περιγράφει την αποβίβαση των πεζοναυτών και των στρατιωτών, αλλά και τη βοήθεια των Μυτιληνιών, οι οποίοι διέθεσαν τις λέμβους τους για τη μεταφορά των στρατιωτικών δυνάμεων.
Η 8η Νοεμβρίου είχε πλέον περάσει στην ιστορία.
Το πρώτο διάγγελμα του Παύλου Κουντουριώτη
Μετά την κατάληψη της πόλης, ο αρχηγός του ελληνικού στόλου, ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, απηύθυνε διάγγελμα προς τους κατοίκους της Λέσβου.
Το κείμενο είχε ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς καθόριζε το νέο καθεστώς διοίκησης και τις υποχρεώσεις των κατοίκων.
Μεταξύ άλλων, ανακοινωνόταν ότι η νήσος Μυτιλήνη, μαζί με τις πόλεις, τις κώμες, τους συνοικισμούς, τα λιμάνια και τις ακτές της, περνούσε υπό ελληνική κατοχή.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το διάγγελμα περιλάμβανε ρητές εγγυήσεις για την προστασία της ζωής, της θρησκευτικής ελευθερίας, της προσωπικής τιμής, της οικογενειακής ζωής και της ιδιοκτησίας όλων των κατοίκων, ανεξάρτητα από φυλετική καταγωγή ή θρήσκευμα.
Παράλληλα, καθοριζόταν η νέα στρατιωτική και διοικητική οργάνωση του νησιού.
Το διάγγελμα αποτελούσε την πρώτη επίσημη πράξη της νέας διοίκησης και σηματοδοτούσε την έναρξη μιας διαφορετικής ιστορικής περιόδου για τη Λέσβο.
Η απελευθέρωση δεν είχε ολοκληρωθεί: Η δύσκολη περίοδος του ενός μήνα
Παρά τον ενθουσιασμό της 8ης Νοεμβρίου, η απελευθέρωση της Μυτιλήνης δεν σήμαινε ότι ολόκληρη η Λέσβος είχε περάσει αμέσως στον ελληνικό έλεγχο.
Ο οθωμανικός στρατός είχε υποχωρήσει προς το βορειοδυτικό τμήμα του νησιού, όπου οργανώθηκε στο στρατόπεδο του Κλαπάδου.
Ακολούθησε μια ιδιαίτερα δύσκολη μεταβατική περίοδος, κατά την οποία σε διάφορες περιοχές σημειώθηκαν συγκρούσεις, λεηλασίες και περιστατικά βίας.
Στην ιστορική μνήμη των κατοίκων της υπαίθρου η περίοδος αυτή έμεινε γνωστή ως «τα φόβια».
Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, ένοπλες ομάδες ατάκτων προκαλούσαν αναστάτωση σε χωριά, ενώ υπήρξαν επιθέσεις, ξυλοδαρμοί, εκβιασμοί και δολοφονίες.
Ιδιαίτερα τραγικά ήταν τα γεγονότα στην Πέτρα.
Στις 9 Νοεμβρίου 1912, μετά την αποχώρηση του ελληνικού τορπιλοβόλου «14», οθωμανικοί χωροφύλακες και άτακτοι εισήλθαν στην περιοχή και προχώρησαν σε βιαιοπραγίες.
Σκοτώθηκαν ο Ελευθέριος Τατάς, ο δημογέροντας Φωτιάδης και ακόμη δύο κάτοικοι, ενώ τραυματίστηκε σοβαρά ο καθηγητής Πανεπιστημίου Νικόλαος Ελευθεριάδης.
Τα γεγονότα αυτά υπενθυμίζουν ότι η μετάβαση από την οθωμανική κυριαρχία στην ελληνική διοίκηση δεν ήταν μια απλή διαδικασία, αλλά μια περίοδος γεμάτη κινδύνους και ανθρώπινες απώλειες.
Στις 10 Νοεμβρίου απελευθερώθηκε το Πλωμάρι, ενώ στις 12 Νοεμβρίου καταλύθηκαν οι οθωμανικές αρχές στον Πολιχνίτο και στις 15 Νοεμβρίου στη Γέρα.
Ωστόσο, το βορειοδυτικό τμήμα της Λέσβου εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό τον έλεγχο των οθωμανικών στρατιωτικών δυνάμεων.
Η Μήθυμνα και οι άνθρωποι που προσπάθησαν να αποτρέψουν την αιματοχυσία
Μία από τις λιγότερο γνωστές αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ιστορίες εκείνων των ημερών εκτυλίχθηκε στη Μήθυμνα.
Εκεί, σε μια περίοδο έντασης και αβεβαιότητας, υπήρξαν άνθρωποι και από τις δύο κοινότητες που προσπάθησαν να αποτρέψουν τη βία.
Σημαντική ήταν η στάση του μουφτή της Μήθυμνας, Νουχ Εφέντη, αλλά και του Δημητρίου Σάββα, δικηγόρου και εκπροσώπου των χριστιανών, ο οποίος είχε διατελέσει βουλευτής στο οθωμανικό κοινοβούλιο.
Οι δύο άνδρες συνεργάστηκαν προκειμένου να απομακρυνθούν οι άτακτες ένοπλες ομάδες από την περιοχή.
Σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση, έστειλαν επιστολή στον διοικητή του οθωμανικού στρατού, Αμπντούλ Γκανί, ζητώντας του να παρέμβει ώστε να αποτραπεί η λεηλασία της Μήθυμνας.
Την επιστολή μετέφεραν δύο απεσταλμένοι, ο Νικόλας Φριγγής και ο Χουνσού.
Όταν έφτασαν στο στρατόπεδο του Κλαπάδου, ο Αμπντούλ Γκανί διάβασε την επιστολή και τους επέτρεψε να επιστρέψουν στη Μήθυμνα.
Το μήνυμα που τους έστειλε προς τον μουφτή και τον Δημήτριο Σάββα ήταν χαρακτηριστικό:
«Αλαχίν γκενί-γι-ολούρ», δηλαδή «του Θεού θα γίνει».
Την επόμενη ημέρα, σύμφωνα με την ίδια ιστορική καταγραφή, οι άτακτες ομάδες είχαν αποχωρήσει από τη Μήθυμνα.
Η συγκεκριμένη ιστορία αποτελεί μια ξεχωριστή ανθρώπινη πλευρά της περιόδου, καθώς δείχνει ότι ακόμη και μέσα σε συνθήκες πολέμου υπήρξαν άνθρωποι που προσπάθησαν να προστατεύσουν τους κατοίκους και να αποτρέψουν την αιματοχυσία.
Η μάχη του Κλαπάδου: Η τελευταία πράξη για την ελευθερία της Λέσβου
Το αποφασιστικότερο στρατιωτικό γεγονός για την απελευθέρωση ολόκληρης της Λέσβου ήταν η μάχη του Κλαπάδου.
Στις 6 και 7 Δεκεμβρίου 1912, οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση εναντίον των οθωμανικών θέσεων στα υψώματα Τυραννίδι και Πετσοφάς, κοντά στη μονή Λειμώνος.
Οι ελληνικές δυνάμεις προχώρησαν σε συντονισμένες επιχειρήσεις, ενώ σημαντική ήταν και η υποστήριξη του ελληνικού στόλου, ο οποίος βομβάρδιζε τις οθωμανικές θέσεις από την περιοχή του όρμου της Πέτρας.
Η αντίσταση του οθωμανικού στρατού τελικά κάμφθηκε.
Στις 8 Δεκεμβρίου 1912, στο ύψωμα Πετσοφάς, υπογράφηκε το πρωτόκολλο παράδοσης του οθωμανικού στρατού.
Η μάχη του Κλαπάδου είχε ολοκληρωθεί και μαζί της έκλεινε ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας του νησιού.
Οι οθωμανικές στρατιωτικές δυνάμεις αφοπλίστηκαν και οι αιχμάλωτοι μεταφέρθηκαν μέσω της Μήθυμνας με ελληνικά πλοία προς τον Πειραιά.
Η εφημερίδα «Εμπρός» των Αθηνών, στο φύλλο της 9ης Δεκεμβρίου 1912, μετέδιδε την είδηση της επιβίβασης εκατοντάδων Οθωμανών αιχμαλώτων σε ελληνικά πλοία με προορισμό τον Πειραιά.
Ήταν η τελευταία πράξη μιας επιχείρησης που είχε ξεκινήσει έναν μήνα νωρίτερα.
8 Δεκεμβρίου 1912: Ολόκληρη η Λέσβος ελεύθερη
Από τις 8 Νοεμβρίου, όταν ο ελληνικός στόλος εμφανίστηκε μπροστά από τη Μυτιλήνη, μέχρι τις 8 Δεκεμβρίου, όταν υπογράφηκε η παράδοση του οθωμανικού στρατού στον Κλαπάδο, μεσολάβησαν τριάντα ημέρες γεμάτες αγωνία, στρατιωτικές επιχειρήσεις, συγκρούσεις και ανθρώπινες ιστορίες.
Η Μυτιλήνη είχε απελευθερωθεί πρώτη. Ακολούθησαν σταδιακά οι υπόλοιπες περιοχές και τελικά, με την παράδοση του οθωμανικού στρατού, ολόκληρη η Λέσβος πέρασε στον ελληνικό έλεγχο.
Η 8η Δεκεμβρίου 1912 αποτελεί, επομένως, την ημερομηνία ολοκλήρωσης της απελευθέρωσης του νησιού.
Μια ιστορία που δεν πρέπει να ξεχαστεί
Σήμερα, η 8η Νοεμβρίου δεν είναι μόνο η επέτειος της απελευθέρωσης της Μυτιλήνης.
Είναι μια ημέρα μνήμης για όλους εκείνους που αγωνίστηκαν, για όσους συμμετείχαν στις προσπάθειες απελευθέρωσης, για τους στρατιώτες που αποβιβάστηκαν στις ακτές του νησιού, αλλά και για τους απλούς ανθρώπους που κράτησαν ζωντανή την ελπίδα της ελευθερίας.
Είναι επίσης μια ευκαιρία να θυμηθούμε ότι η ιστορία της Λέσβου δεν γράφτηκε μόνο από τους μεγάλους στρατιωτικούς και πολιτικούς πρωταγωνιστές, αλλά και από ψαράδες, δημογέροντες, ιερείς, πολίτες και ανθρώπους που πήραν δύσκολες αποφάσεις σε εξαιρετικά κρίσιμες στιγμές.
Η εμφάνιση του «Αβέρωφ» στον ορίζοντα της Μυτιλήνης, η ελληνική σημαία στο Διοικητήριο, οι 21 κανονιοβολισμοί και η τελική παράδοση στον Κλαπάδο αποτελούν εικόνες που έχουν χαραχθεί στη συλλογική μνήμη του τόπου.
113 χρόνια μετά, το μήνυμα εκείνων των ημερών παραμένει ζωντανό: Η ελευθερία δεν ήταν δεδομένη. Κερδήθηκε με αγώνες, θυσίες και ανθρώπους που πίστεψαν σε αυτήν.
Το LesvosPost τιμά την επέτειο της απελευθέρωσης της Μυτιλήνης και όλους όσοι συνέβαλαν στην ελευθερία της Λέσβου, κρατώντας ζωντανή την ιστορική μνήμη του τόπου μας.
Χρόνια πολλά, ελεύθερη Μυτιλήνη. Χρόνια πολλά, Λέσβος.
Ιστορική τεκμηρίωση: Το αφιέρωμα βασίζεται σε ιστορικές καταγραφές και μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στο βιβλίο «Η Μήθυμνα στα κύματα των αιώνων» του Γιώργου Τσαλίκη, καθώς και σε αναφορές των εφημερίδων της εποχής «Σάλπιγξ», «Λαϊκός Αγών», «Λέσβος» και «Εμπρός».
Αποκλειστικό ιστορικό αφιέρωμα του LesvosPost.com. Κάθε αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του περιεχομένου απαιτεί σαφή αναφορά και σύνδεσμο προς την αρχική δημοσίευση του LesvosPost.
ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ