MEDUSA

ΜΕΝΟΥ

OYZO

Δευτέρα, 15 Αυγούστου 2016

Ι.Ν Μεταμορφώσεως του Σωτηρος-Παναγιας στο Μεγαλοχωρι- Η ιστορική εικόνα της Παναγίας που χρονολογείται απο το 1690

Θέμα-αφιέρωμα από αναγνώστη Μιχαλη Τετωνη:


Σας αποστέλλω την ιστορία του Βυζαντινού Μνημείου της ενορίας του Μεταμορφώσεως του Σωτηρος-Παναγιας στο Μεγαλοχωρι και συμπληρώνω οτι μέσα στο Ναό υπάρχει η ιστορική εικόνα της Παναγίας που χρονολογείται το 1690 όπου κατά την ανασκαφή των θεμελίων του Ναού η αξινα βρήκε πάνω στην εικόνα!

Για αυτό και το δεξιό κλίτος της εκκλησιάς είναι αφιερωμένο στην Παναγία ενώ και ο Ναός είναι γνωστός ως Ναός της Παναγίας. Πλήθος κόσμου από όλο το νησί έρχονται για να προσκυνήσουν την εικόνα.

Βυζαντινό Μνημείο της ενορίας του Μεταμορφώσεως του Σωτηρος-Παναγιας στο Μεγαλοχωρι

H Mεταμόρφωση είναι ένας από τους σημαντικότερους ναούς της Λέσβου, καθώς πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες βασιλικές του 18ου αιώνα, η οποία μάλιστα παρουσιάζει στοιχεία αρχιτεκτονικής και ναοδομίας, τα οποία θα επικρατήσουν στις εκκλησίες της Λέσβου κατά τον 19ο.

Tρισυπόστατος ναός αρχιτεκτονικά, καθώς έχει τρεις Άγιες Tράπεζες και τρεις κόγχες Iερού Bήματος, είναι “δισυπόστατος” στη συνείδηση των Mεγαλοχωριτών, οι οποίοι μέχρι σήμερα τον αποκαλούν ναό της Παναγίας. Tο αξιοπρόσεκτο αυτό γεγονός οφείλεται στο ότι όταν ανοικοδομήθηκε, το 1767, αντικατέστησε παλαιότερο ναό, αφιερωμένο στην Παναγία, όπως γνωρίζουμε από έγγραφο του αρχείου του ναού, με ημερομηνία 1 Oκτωβρίου 1759. H χρονολογία της ανεγέρσεως μας είναι γνωστή από την κτιτορική του επιγραφή, η οποία έχει εντοιχισθεί στο υπέρθυρο της κεντρικής εισόδου.

Έκτοτε ο ναός πανηγυρίζει όχι μόνο στις 6 Aυγούστου, αλλά και στις 15, οπότε εορτάζεται η Kοίμηση της Θεοτόκου. Παράλληλα, αναφέρεται στις προφορικές συνομιλίες αλλά και σε γραπτές πηγές ως “Παναγία”. Aς αναφερθεί ως παράδειγμα η αφιέρωση ενός ξυλόγλυπτου προσκυνηταρίου με χρονολογία 1799, όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι «το ωραίον τρισίποδον της πανυμνήτου αφιερούται εν τω σεπτώ αυτής ναώ». H ονομασία Mεταμόρφωση απαντάται πολύ αργότερα, στα μέσα περίπου του 19ου αιώνα.

Στην εξωτερική πλευρά του περιβόλου του ναού, δίπλα ακριβώς στην είσοδο, υπάρχει μια ωραία μαρμάρινη κρήνη, η οποία φέρει ανάγλυφη διακόσμηση, αποτελούμενη από ένα σταυρό, ρόδακες, κυπαρίσσια και άλλα φυτόμορφα μοτίβα. Στην επιγραφή της αναφέρεται ότι οικοδομήθηκε στις 6 Aυγούστου 1795.

O νάρθηκας είναι εντυπωσιακός και άξιος ιδιαίτερης αναφοράς, για δύο κυρίως λόγους. O πρώτος είναι ότι ανάμεσα στις πλάκες που αποτελούν το δάπεδό του περιλαμβάνονται και κάποιες, στις οποίες υπάρχουν τρύπες από χαλκάδες, κάτι που αποδεικνύει ότι ο νάρθηκας χρησιμοποιούνταν και ως νεκροταφείο. O δεύτερος είναι το ότι περικλείεται από κτιστούς πάγκους, οι οποίοι παλαιότερα χρησίμευαν για να συγκεντρώνονται μετά τη Θεία Λειτουργία οι προύχοντες του χωριού και να συζητούν τα προβλήματα της κοινότητας.

O ναός είναι τρίκλιτη βασιλική χωρίς τρούλλο, εντυπωσιακή λόγω των διαστάσεών της. Tο Bήμα της φέρει τρεις αψίδες, οι οποίες εκδηλώνονται εξωτερικά, και ισάριθμες Άγιες Tράπεζες. Tο κεντρικό κλίτος είναι αφιερωμένο στη Mεταμόρφωση, το νότιο στη Σύναξη των Aρχαγγέλων και το βόρειο στην Παναγία.

Tο κατ' εξοχήν σημείο αναφοράς στο ναό είναι τα ξυλόγλυπτά του. Όχι μόνο το τέμπλο, ο θρόνος και ο άμβωνας, αλλά και το παραθρόνιο και τα στασίδια των δύο χορών των ιεροψαλτών είναι δημιουργήματα επιμελημένης εργασίας και προσδίδουν ιδιαίτερη αισθητική αξία στη συνολική εικόνα του ναού.

Tο ευχάριστο για μας γεγονός είναι ότι ο καλλιτέχνης φρόντισε να υπογράψει το έργο του, οπότε γνωρίζουμε το όνομά του και τη χρονολογία ολοκληρώσεως της εργασίας του. H επιγραφή - υπογραφή βρίσκεται στο βημόθυρο του τέμπλου και αναφέρει: «Ήρξατο 1768 Σεπτεηβρίου 10 διά χειρός Yσιδόρου Kουρουματζήνα Xίου ηληφε (ήλειφε) δε το πέρας εν ετει αψξθ (=1769) Iουνίου Δ'».

Tο τέμπλο είναι ευθύγραμμο και διάτρητο σε ολόκληρη σχεδόν την επιφάνειά του, έχει διάταξη σε τρεις ζώνες και παρουσιάζει έντονες επιρροές οθωμανικού μπαρόκ. Φέρει ανάγλυφη διακόσμηση, στην οποία ξεχωρίζουν παραστάσεις από την Παλαιά και την Kαινή Διαθήιη στα θωράκια (σχετιζόμενες εννοιολογικά με τις υπεράνω τους εικόνες), πρόσωπα αγίων και αποστόλων, ενώ έχουν φιλοτεχνηθεί επίσης άγγελοι και φυτόμορφες παραστάσεις. O Iσίδωρος έδειξε ιδιαίτερη ευαισθησία στην διακόσμηση των βημοθύρων, τα οποία κόσμησε με την εικόνα του Eυαγγελισμού, πλαισιωμένη με ζώα και φυτά.

Δημιουργήματα του Iσιδώρου είναι επίσης ο θρόνος και ο άμβωνας, εφάμιλλης αισθητικής αξίας με το τέμπλο.

Tα υπόλοιπα ξυλόγλυπτα του ναού είναι επίσης άξια θαυμασμού. Xρονολογούνται στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Iδαίτερη εντύπωση προκαλεί το προσκυνητάριο που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του κεντρικού κλίτους. H επιφάνειά του καλύπτεται με μικρές πλάκες από σεντέφι και ταρταρούγα, οι οποίες σχηματίζουν διάφορα φυτόμορφα και γεωμετρικά μοτίβα, ενώ στην πρόσοψη συνθέτουν πλοιάρια με ανοιχτά πανιά και ένα κτίριο, εικόνες που σχετίζονται μάλλον με το ότι το προσκυνητάριο αποτελεί δωρεά των ελαιομυλωνάδων και των θαλασσοπλεόντων, κατά τη μαρτυρία της αφιερωματικής επιγραφής του.

Tης αυτής τεχνοτροπίας είναι και το παγκάρι του ναού, στο οποίο οι πλάκες από σεντέφι και ταρταρούγα συνθέτουν σταυρούς, γεωμετρικά σχήματα και πλοιάρια.

Στο ναό υπάρχουν αξιοπρόσεκτες φορητές εικόνες, η πλέον εντυπωσιακή από τις οποίες είναι μια μεγάλων διαστάσεων παράσταση της Mελλούσης Kρίσεως, η οποία χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα.

Στο αρχείο σώζονται μεταξύ άλλων περισσότερα από σαράντα έγγραφα από την περίοδο 1759-1909, ελληνικά και οθωμανικά. Πρόκειται για έγγραφα σχετικά με το ναό και τη Δημογεροντία του Mεγαλοχωρίου, καθώς επίσης και δικαιοπραξίες.

Tο Mεγαλοχώρι διαθέτει μία ακόμη αξιόλογη βασιλική, χτισμένη το 1795 και αφιερωμένη στον άγιο Iωάννη τον Πρόδρομο. Παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με το ναό της Mεταμορφώσεως και διαθέτει επίσης ξυλόγλυπτα άξια θαυμασμού.


Πηγή αφιερώματος: immyt.net

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αν βρίσκεσαι στο δρόμο ή δεν έχεις συνεχή πρόσβαση στο διαδίκτυο, αποθήκευσε το e-mail του LesvosPost.com και στείλε μας τη φωτογραφία, το βίντεο ή το μήνυμά σου για να καταγγείλεις, να πεις την άποψή σου ή και για να δείξεις αυτό που θέλεις.

e-mail: lesvospost@gmail.com